Pierre Jamet, lei talhiers

Remembres negres e blancs dei vacanças dau Frònt Popular sus Ròse. Tocant. La mòstra preferida de Calon per la jornada.

Erik Kessels, palais de l'archevêché

Òbra: 24 oras de fòtos. Onte una mar gigantassa, ersa de tiratges fotografics, raca d'un balcon interior. Coma per dire un tròp plen d'imatges... de mancar pas.

Sergio Larrain, gleisa Santa-Ana

Lo chilian qu'arresta de faire de fotografias mentre qu'intra a l'agéncia Magnum. A 40 ans.

La sosta, plan Doumer

Manjar au restaurant La Sousto. En Arle, aquò s'inventa pas.

Lee Fan, Capitòli.

Afortis lo zen de l'Italian.

Mat dins lei carrieras

A l'asard bautasard dei carrieras d'Arle se tròba un grafista que se ditz Mat.

Giuseppe Penone, capela Sant-Martin dau Mejan

Escuplturas fabulosas inspiradas per leis aubres. Leis fotografias negras e blancas fan resson a la soscadissa d' aqueste grand poeta de la natura.  Amb 
impression personala de grand zen.

Mòstra Jaar, gleisa dei fraires presicadors

Existis pas de fotografia que mòstra Nelson Mandela que plora lo jorn de sa desliurança. Dison que la lutz dau calcari li leva la possibilités de plorar.

Festenau de la fotografia d'Arle

Anar querre Calon que m'espèra a la gara d'Agradà per lo festenau de la fotografia d'Arle. La montaira de cinèma ven dins Sud (es ansin que sona lo pais) per descubrir la colleccion en negre e blanc.

Imatges d'endacòm mai

Sus leis ecrans blancs dei cinèmas d'art et d'assag:  Baie des Anges de Jacques Demy, en version restaurada. Negre e blanc fabulós. Jeanne Moreau perduda a Niça la bela dins lei Casinos e lei taulas de jòc. Un cap d'òbra.

Sus lo pichòt ecran d'Arte: aqueste ser. Shaft de Gordon Parks. 1971. Promier film de la blaxploitation.   20 o 45.

Sus lei malhums sociaus e quauquei cadenas de television d'Ongria:  4 corts metratges sus lo racism anti-ròm: la color de sa pèu èra son solet pecat. 

Sòrga: Liberation d'aquesta dimenjada.

Arts visuaus provençaus, art de viure e art de veire

Arle. Christian Lacroix jòga ambé l'arquitectura de Montmajour fins au 30 de novembre. www.montmajour.monuments- nationaux.fr

Sant-Pau-de-Vence. Filosofia e pintura, qu'es lo liame que podèm faire entre lei doas? Es la question que se pausa la mòstra : Leis aventuras de la vertat, pintura e filosofia. Fondacion Maeght. www.fondation-maeght.com

Sus la rota Marsilha/Arle (rescòntres fotografics d'Arle). Lo fotograf Raphaël Dallaporta inventa un procedit qu'oblida contrastes, gris e çò autre per crear un vertadier negre e blanc qu'espelís drech de sa maquina. Camps de sanha, arenas, vistas de Ròse dempuei lo musèu Réattu, ombras de chivaus sasidas dau cèu dins lo domèni Cacharel, bar deis espòrts de la salina de Giraud, manada de buòus via de Méjanes, e palun dau vaccarés, montanhas de sau... Pareis que lo jove artista conèis de còr l'istòria dei promiers oèsterns francés (virats en Camarga), Baroncelli e es afogat de Mistral.

Avinhon. Omenatge a la legenda de Jana la Papessa. Cinc esculptritz recampadas per Éric Mézil evòcan la femna: Kiki Smith, Louise Bourgeois, Camille Claudel, Berlinde de Bruyckere, Jana Sterback. Fins au 11 de novembre. Plan dei Papas e 5 carriera de la violeta. www.lespapesses.com 

Arle. Mòstra sus lei nivas. Esculptadas, pintadas, installadas per Jaume Plensa, Léon Spielliaert, Andy Wharrol. E fotografiadas per R. e S.ParkeHarrisson. Musèu Réattu. www.museereattu.arles.fr

Santei-Maria-de-la-Mar.  Dormir dins l'agachon dau Mas de Foca. Au mitan de la natura, dins un decòr  de quincalhas. Ostalariá Mas de Foca, via dau Pichòt Ròse. www.masdelafouque.com

Bòns pantais provencaus!

Sòrga: Air France Magazine. Dins l'avion que me tòrna d'Atena per Marsilha. 

Festenau de cinèma dins Atena

Per la tresenca annada, lo mond d'Atena pòdon aprofiechar dins lei pargues, lei plans, lei trepadors a de difusions de films. Sota leis estelas gregalas.

Lo festenau de cinèma d'Atena a cèu dubèrt transmuda la ciutat en cinèma gigant. Lo public tocat es l'estajant coma lo torista que la manifestacion se tròba organizada per The Athens International Film Festival e The Greek National Tourist Organisation (GNTO). Lo festenau fa lume sus lei luòcs mai mitics de l'endrech: l'acropòle, e la via pedona de la carriera Dionysos Areopagito, la Plaka, lo pargue Santa Irena, lo pargue Advi dins Metaxourgeio, coma dins lo cinèma mai vielh de la ciutat fargat en 1935. Lei telas blancas son tibadas d'en pertot per aprofiechar deis odors, de la calor dins la beutat de la metropòla fòrta de culturas.

Sòrga: Olympic on Air. Article escrich dins l'Avion per Atena.

Le hibou est aussi le symbole du festival du cinéma en plein air de Marseille. D'une cité grecque à l'autre... Le clin d'oeil est-il volontaire?

Solelhada

Plein Soleil. Film de René Clément. En francés. Film deis annadas seissanta. Aprofiecha dempuei le festenau de Cana 2013 d'una polida restauracion de l'imatge. Alan Delon pausa coma un manequin de mòda a cada plan. Fa pensar au personatge principau de la seria Mad Men. Pecaira, la realizacion freja e escolara oblida la sensualitat de l'ensems. Aquela sensualitat qu'avèm dins lo remirable La Piscine de Jacques Deray ambé lo meme actor principau capita pas de ponchejar maugrat la mar e la beutat dei paisatges italians en cartas postalas. Propret, siam luenh de l'univers cinic dau roman de Patricia Highsmith qu'inspirèt lo film. Pasmens l'ambient de l'epòca, la jovença deis actors e actritz polits coma de dieus gregaus son un monument de classicisme francés qu'explica lo seriós, l'aplicacion d'una òbra, facha per lo respècte d'un public que se desplaçava per veire jogar seis idòlas: Maria Laforêt, Maurice René e l'icòna Alan Delon. De veire per cabussar dins un periòde de l'istòria dau cinèma franchimand e comprene son influéncia plastica sus l'atmosfèr ye-ye. E l'istòria policiera es traç que ben menada. Finala: l'aconselhe.

 De veire en vod aquesta passa, dins lei cinèmas d'art e d'assag, e sus lei plateformas de telecargament leiau.

Elefante Blanco

Film de 2013 realizat per Pablo Tropero. En castilhan. Cònta lo bidonvila de la Viergi a Buenos Aires. Onte sola la religion pòu jogar un ròtle sociau per sauvar lei gents de la pauretat, de la misèria, de la dròga. Lo govèrn estènt represiu per leis estajants. La realizacion un pauc telefilm, sota la faussa fòrma d'un reportatge, camèra a l'espatla a tendéncia de perdre sei personatges per faire passar son messatge. La scèna d'amor d'una non-cresenta ambé lo jove curat (en crisi) arriba pas d'escandalizar. Tot dau lòng Jeremi Renier a de mau de mestrejar son jòc dins la lenga qu'es pas sieuna. Demòra pasmens un polit document sus lo subjècte. E ansin l'òbra garda son objectiu  educatiu e informatiu. De veire en Vod ò sus lei plataformas de telecargament leiau.

Una fotografia d'Aurélien Vieilledent

No: Lo Film de Pablo Larrain cònta coma un publicista per la fòrça d'imatges joiós e un sens poderós de la vidèo lucha contra la dictatura de Pinochet. M'agrada coma lo cineasta utiliza lo format 4/3 a la mòda de la television deis annadas uechanta. Lo format VHS es estat conservat. De logar sus I-tunes ò en Vod.

Lenga originala dau film: castilhan.

De Colors e de dessenhs: enfància de l'Art, art de l'enfància.

La fondacion Quartier publica de libres de coloriar ambé de grands noms: Moebius, Mendini, Kintano, Muek, Minjun. Un bonur. Quasèrn de coloridatge d'artistas,colleccion de 6 títols. www.fondation.cartier.com

Dins Dessine-moi Avignon, Olieslaeger edita de dessenhs en negre e blanc sus 5 ans de festenau.

Mòstra de cinèma occitan

Aquesta passa a Rodés.

Imatges d'estiu

Albert Dubout. Espaci Dominique Bagouet. Clapàs. Fins au 29 de setembre.

Miquèu Barcelo. Terralhas a Ceret. Musèu d'Art Modèrn. Fins au 12 de novembre.

Bernard Plossu. Pavilhon popular de Clapàs. Sequéncias fotograficas. Colors Plossu 1958-2013. 240 imatges ambé son Nikkormat. Òbra en colors. Fòtos de viatge.

LO COR MANJAT vist per Tam

Me demande perque pense

Me demande perque pense encara

Me demande perque pense encara en tu

Me demande perque pense encara en tu, an aqueste !

A ! Aqueste !

Sauprai pas, sauprai pas !

E tu m’arribas. E tu m’arribas.

E tu m’arribas. E tu cridas.

E tu cridas : A ? E tu dises : A ! A !

Vas a la cosina. A ! A !

E tu me prenes lo còr un còp de mai

E es sempre a tu. E per un còp es a tu fin finala

Degun mai lo raubarà pas

Un còfre en banca lo protegirà

Se creses qu’es la vida

De li aprene la regòla

Mon còr

Lo shopping e lo tricòt

Mon còr

Li aprendràs

Apren-me!

A! Pren-me!

Cosina me

Vòle pas lei sòbras

D’un còr blu

D’un còr sanhós

D’un còr a punt

Ren.

Cosina-me... Enfin!

Tèxt e dessenh dau Tam. (c) 1999.

Signac au musèu Fabre de Clapàs

La mòstra comença lo 13 de julhet.

idèas negras per Franquin

 Un bon dessenh, bona animacion. Pasmens lei cabussadas de la fin son pas pron longas e laissan pas lo temps la soscadissa coma la lectura d'un album lo permet.

Gaston animat

Una capitada! L'univers de Franquin es ben respectat... fins a la signatura! Sabe qu'existisson leis albums en occitan, ara manca lo dessenh animat.

Bruce Blitz: coma dessenhar una benda dessenhada

Es aisat aisat!

Pasolini - "Ab joi"

Fanquisme

Après la descuberta ufanosa de la linha clara, avans que de m’interessar a la benda dessenhada adulta, i a un gèni que fa la transicion. Es Andrieu Franquin. M’agrada son periòd deis annadas setantas onte lo trach es viu, nervós, pròche de l’esquissa au gredon. Te balha un moviment, un energia que tròbe pas en cò deis autrei dessenhators. A tanben un sens dau cadre que fa bolegar una vila. Fa sortir lei personatges dei recantons : un morcèu d’aurilha, de capèu, d’esquina e tot s’anima. A un sens dau detalh tarrible que fa que pòs tornar legir tant e tant un album qu’i trobas sempre dins lo dessenh quauqua ren de novèu e de flame. Lo detalh se perlonga fins a la signatura de l’autor qu’es dispariera d’una planca a l’autra. Mercés au paire de Gaston, vene un fanatic de la BD. Un colleccionaire bauj. Ma vision inspirada per çò que legisse treva ma vida de pre-ado. Quora leis adults me parlan vese de bofigas en dessús de sei testas : lo punt interrogatiu de l’intrigat, l’exclamatiu de l’estonat, lo còs sagetat dei disvorciats. Refusant de venir grand m’embarre dins un mond de papier inspirat per la benda-dessenhada franco-belga.

Dessenhs dins lei marjas, pendent lo film, a l'esconduda dins la nuech, creacion d'un fanzina sus de quasèrns brolhons per lei collègas, dessenhs sus lei mans, lei braç, dins la sabla, pendent lei jòcs de societat, pintura sus lei camisòts, sus lei parets, lei taulas e lei fenèstras. Dessenhs d'en pertot. E marridei nòtas. Lo conselher d’orientacion me refusa de me veire intrar dins una escòla de jornalisme per faire de dessenh d’umor. Crese qu’ai viscut aquò coma una promièra mòrt.  Ja en cinquenca l'escòla publica me ditz qu'es acabat. E quora dessenhe (dessenhe d’en pertot, fau dire) la maire me pica sus lei dets. Pasmens es abonada au Canard Encadenat dempuei qu’es liceana… Mais dins una vila de Provença, dessenhar es pas una situacion. Pas una situacion fixa, mai que mai. E fau laissar lo dessenh e l'art artistic ais autres: aquelei qu'an lei mejans dei vilas e (segon la maire) de bònei relacions.

Mon paire que m’a sempre ofèrt de libres (es lo solet caprici que me passava : lei libres) m’ajuda de trobar un recuèlh d’entrevistas rar d’Andrieu Franquin. S’agís de E Franquin creèt Lagaffe (uei agotat). Me remente que trapam aquela belòia sus lei laissas d’una librariá especializada dins un pòrt de la Rochela. Me demandes pas perqué la Rochela. Viatjaviam dins França tota. E fasiáu totei lei bònei librariás coma lo surfer fa totei lei bòns espòts.

 Legisse aquò sur lo retorn  a l’arrier de la vièlha Fiesta roja sensa racar. D’auto vias en auto vias, de resto rotas en restos rotas, laisse pas lo libre deis uelhs. Comence de comprene qu’un creator es sempre negre, pessimista, insatisfach.  Franquin i descriu la genèsi de caduna de seis òbras. Es per aqueste libre que l’acte creatiu dins sa soscadissa comença de m’interessar. La benda dessenhada pausa lei bònei questions sus l’art per l’enfant que vòu s’i interessar. Es una dubertura artistica e plastica dei belas.

I aprene l’expression « depression nervosa » e seis efiechs sus l’òme. Franquin dins leis annadas uechantas perd lo gost per obrar. E oblida quitament son còp de gredon. Saup pas dessenhar. Sabe pas plus s’es après que crea leis « idèas negras », son cap d’òbra, editat per Audie e Fluide Glaciau. Prefaçat per Gòtlib. Mai ven una apròcha nòva de la benda dessenhada adulta : violenta, politica, porcassiera,pessimista. Cada dessenh es fach punt per punt a la pluma. En negre e blanc.Fa pensar a d’aigas fòrtas. Una mestria que m’espanta.

Laisse lo Jornau de Miquet per Spiro que fa parèisser a l’epòca de fuelhetons mai adults (per tròç de 15 a 16 paginas cada setmana, çò que te fa a la fin dau mes un album en entier). Mai Franquin desaparèis dau jornau. Mon papet me crompa e m’escond cada setmana lei numèros. E ieu,quora lei descubrisse dins l’òrt bèu, espie lo jornau per i trobar una cubèrta dau mèstre. Malastrosament, lei Gaston se faràn rares,e vesèm que Franquin perd son biais. Reconèisse pas plus son trach nervós. E nos  laissa a la fin deis annadas 90 que son meis annadas fac.E meis annadas definitivas d’abandon au dessenh.

Ara te presènte mon Tresaur dau Franquinitge. La colleccion privada, polida coma una saquet de bilhas, de Tamtonet. Toques pas. Enebit de fotografiar. Seguissètz lo guida!

Fin deis annadas 80: Espère de setmanas en setmanas l'aparicion de Franquin dins lo jornau Spiro. Lo grom nos fa present d'una tiera de cartas "monstruosas". Subran, coma espelidas deis Idèas Negras e dau Trombone Ilustrat, vaqui lei pichons mostres de Franquin! Un avans tast a son retorn? Aquelei cartas son agotadas uei. Renes pas. Es pas la pena.

A la debuta deis annadas 2000,  a l'espèra e a l'agachon dei dessenhs rars e cars de Franquin. Comence de trabalhar un pauqueton. E mei promierei pagas son consacradas au 9en Art. Mai... lo collèga que me ven l'album saup pas lo prètz d'aquela quatrenca de cuberta...

1997: Leis adieus d'Andrieu Franquin dins Télérama. Saludat per un mèstre de mai: Tardi. Non, plores pas.

Debuta deis annadas 2000: aqueste m'a costat un braç. Es un album sople de 1978 ambé de BD inedichas. Crompat a la "Bouquinerie du Languedoc, 12 rue de l'Université, 34000 Montpellier". Non, es pas per tu. Lo bon recanton ne'n voudrà pas.

La pagina de garda dau meme album. Ne'n revira lo foisonament d'Andrieu Franquin dins son dessenh viu. Lo moviment. La mescladissa de dos univers (Gaston e lo Marsupilami) m'agradan. Meme se sabe pas se son fachs per èstre ensems... A dequé pensas?

Lo libre de la revelacion artistica. Ara agotat. Una perla. Clafit d'umanitat e de dessenhs beus: "Diga papà, qu'es la depression nervosa?"-" Cala-te e legis!"

Una quatrenca de cuberta que m'a costat un braç. Plores pas.

Un pre-adolescent afogat. Colors a la cira (m'agrada, pense que fa un esfiech: "papier glaçat"). 1988. Aqui comprene que ploras tant es polit.

 Un de mai, mai au futre!Perdes ta votz?

 Fin  deis anndas 80: E la paret de ma cambra d'"ex-enfant"! Pintada per un collèga. Ambé de la  pintura per lei pichonei veituras!

Un bel inedich. Seria numerotada per Philips. Crompat au festenau de BD de Nimes, fin deis annadas 80 benlèu. Còsta un braç. Au dedins: de gags inedichs signats Franquin.

Un dedicadis de Tronchet

Promier festenau de bendas-dessenhadas a Nimes, doncas. Après Cauvin se sarram de Tronchet. Es un atge que mei lecturas començan d’evoluir. Quite l’enfància pauc-a-cha-pauc. Es la descuberta de Fluide Glaciau ambé sei racòntes porcassiers, burlescs, ironics e flames. Siáu incapable per ara de citar lo nom deis autors. Pasmens Tronchet (pense) es a sei debutas. E me fa un polit dessenh. Au marcaire e ambé de pintura. Li dise (sempre timidòt) que la revista m’agrada. Me demanda de títols, d’autors. Coma siáu incapable de respòndre lo papà ditz : « es un pauc impressionat… » La timiditat a de bòn quora se ne’n servissèm…

Dedicadis, pagina de l'album de:  Tronchet, Les Damnés de la Terre Associés: Stars Toujours!, Paris, França, 1988. Colleccion personala dau Tam.

 

Lou Reed

Una signatura de Leturgie e Leturgie.

Un ex-libris de Polstar (bonus). Librilhon signat et numerotat per Léturgie, edicions treize étrange, Paris, Franca, 2001. Colleccion personala dau Tam.

Una signatura de  Jean Léturgie e Simon Léturgie.

A l'espelida de Spoon and White, Spoonfinger, Belgica, Dupuis, 2002.

Una parodia capitada de JAMES BOND. Colleccion personala dau Tam.