dissabte, 6 d’octubre del 2012

De la non preparacion au Castèu de ma Maire.


M’an oblijat a l’agéncia de viatge, onte trabalhe, de passar Lo Castèu de ma Maire ai clients qu’èran en sejorn a Buòus (Leberon) au Castèu de l’Environa (lo país de Pessemesse)... Après una granda escorreguda au « Pas dau Reinart » (the granda rando of the setmana), saca d’esquina, buf de trabalhaires ciutadans, lei clients se son recampats dins seis sabatas e sei pijamas regats d’espitau sus lei cadieras de la collectivitat que te balhan la sciatica a vida.  Dins la sala bela e mofida aquò pudissiá  lei pés e lo buf avinassat  deis alens (lo patron de la cantina sert de vin en Teta Brick ® dins lei dorgas de fèrre).
Abans que de partir ma patrona Arpiana m'aviá dich: anem ! Tam ! Coma siás occitanista, passaràs ben un film de Panhòu ! Me dise : qué ? Detz ans d’occitanisme positiu e modèrn dins aquela vila negra per arribar a passar... Panhòu pendent l’animacion d’un viatge ? Me vesètz ? Robert Lafont, tòrna au pais, son venguts calucs!
Mai coma aviáu la bròda d’alestir quicòm mai, faguère çò que ma cap me demandava.
La Television 16/9, marca nipòna inconeguda amé un tubàs catodic coma se fasiá en 50 abans l’ecran plasmà esquichava un lector de DVD d’a passa-temps e m’esperava au recaton de l’intrada dau castèu. 
 Mon public arriba. Presente lo film coma lo Schmòll lo fasiá dins la Darniera Sesilha sus FR3. Coma siáu ipocrit e qu’ai pas lo gost de faire mon òbra, sensa gaire de preparacion coma fau, presente Ive Robert coma lo grand mèstre dau cinèma francés: gnagnagnanagnan... Aponde:
- La guerra dei botons, es eu !
 Lei practicas aprovan :
- E ben òc ! A coquin ! Ne fasèm pas plus e cinèma coma aquò ! A ! Ben non ! A coquin non! Ont’a passat lo temps dau bòn cinèma francés ?
 E lei mete dins mei pòcas (qunta puta fau). Respònde a la demanda. Es mon mestier.
 Coma aviáu ren alestit mai que siáu pas tòti coma vos, decidiguère de passar lo film en fuelheton (fau pas s’excitar de tròp amé leis ecrans a l’ora de dormir).  Lo trocejère en tres còps en creire que durava doas oras (ai agut la canha de legir la cubèrta dau DVD). Passère lo film  doncas una mieja oreta lo dimarç, una ora lo dimecres, e lo dijòus lei clients s’assetèron dabans... lo generic de fin ! En fach... lo film durava 1o30 ! Merda. Coma faire ? Mai putan! Coma faire ? Òm va pas cochar lei clients coma aquò ? Sus la digestion dau Teta Brick ® ? Pas enveja de me trobar ais urgéncias a Bonieu a detz oras dau ser! Alòr ai una idèa de gèni (Max Roqueta, sòrte d’aqueu còs!) e m’ause dire : « Èra previst. Assetatz-vos ! Vos vau passar lei bonus dau DVD. Anatz decubrir coma an virat lo film provençau dins de polits decòrs de Provença. Anatz veire lei còlas provençalas, lei bastidas provençalas, lei morres provençaus qu’inspirèron leis grands autors provençaus. Anatz descubrir lei vestits vertadiers provençaus !». Bote lo menut. Lo menut es presentat sus una napa jauna amé lo cant dei cigalas (provençalas). E zo  mai, nos veici partits per una ora d’imatges (aqueste còp verifique la longor sus la cuberta).   Mai de còlas provençalas, de bastidas provençalas, de morres provençaus... pas ges ! Lei bonus èran parisencs e cheaps. Lei camèras tancadas sus Ives Robert, plan gròs, pull en V, que parlava, dins un imatge de qualitat VHS, amé un son ORTF que te dise pas, dins un decòr d’ostau Bouygues (r). Ives Robert, pecaire, charrava, repepiava sei relacions amé Felip Caubère, descrich coma un comedian rachon puei seis relacions amorosas e incestuosas amé Panhòu, lo Gèni de Provença. Durent una ora. Qué cagant. Quora lo lum a tornat, lei clients qu’an pagat mai que restan cortés me diguèron : « Faudriá cambiar lei cadieras ». Son ben braves.

Mei cambas, se sabiatz, qunta tubèia...



Una mòstra sexuala e sensuala d’après Pèire Molinier. Un trabalh fetichista sus lei cambas. Lei cambas se multiplican a l’entorn dei subjèctes ambiguts que se la jògan cabaret sus de cadieras. Vesèm un fum de cambas mai que mai aquelei dau mitan...
Au LAU GELAT, 3 carriera granda, Nimes.

diumenge, 23 de setembre del 2012

Frankeistein Pichon


Frankeistein Junior
Realizator :
Escenaristas:
Data de sortida:
13 avost de 1975 (França)
Genre:
Comedia | Sciéncia-Ficcion
Frankeistein Junior renega son eritatge e vòu èstre un scientific seriós e respectable. Pasmens, son passat lo raganta. E sarà oblijat amé son assistenta de reviscolar lo mostre que sabètz. Parodias de Orson Welles per lo casteu, parodia de Dracula e dei films musicaus. Lo mèstre de Chabat fa-ti sempre rire?

Vist au Cine-Club L’Ecran Magic au  Cinèma Forum d’Aurenja.

Plaser deis uelhs : una dimenjada en Lengadòc-Rosselhon.



Promiera mòstra : dissabte.  Plan Charles De Gaulle. Montpelhier. Un viatge au país dei flors. Un Japonés, Araki, s’amusa amé de dinosaurs de plastic e de boquets de flors. Flash. Fòto. Aquò te balha un efiech meravilhós onte lei petalas son de cròcs duberts e preistorics. De còps, lei petalas roginassas fan lo fuòc d’un volcan d’onte sòrt Mozzilla.
Autre trabalh. Autre univers : Mai luenh, un fotograf francés, Danit Brihat, de la Vau-Clusa, sòrt pas jamai de son òrt. Pren sei flors sus fond blanc en macrò. Coma d’estampas japonesas, finala. Tornaràs sempre au Japon...

Dimenge : Plan deis erbas. Museu dau Nimes vielh. Francesa Gilot (90 ans) explica sa vida a Nimes amé Pablo Picasso.
Leis arenas. Lei buòus pintats sus lei diversei terralhas. E lei relacions amé Cocteau e Leiris durent lei ferias nimesencas. M’agrada de legir lei letras manuscrichas de Leiris a Picasso. Perque son a la man e que te cambia dau mèl impersonau. Francesa Gilot es la musa mai pinturla fòrça ben d’un biais cubic. Remarcarem lei retrachs polits de Francesa per Pablo. E seis uelhs, sempre seis uelhs que son una pintura naturala. Lei rebats de la beutat viva. Una pauc felina, sens dobte.
Dimenge encara : au museu dei culturas bovina, una afficha charra d’una mòstra Baroncelli a Nimes. Faudrà tornar per ne parlar.

Un maridatge e un enterrament: Another Happy Day.


Another Happy Day. Sortit lo promier de febrier de 2012 (1o 55minutas). Realizat par: 
Sam Levinson Amé 
Ellen Barkin, Ezra Miller, Kate Bosworth plus  Genre
: Comedia  dramatica Nationalat: 
American

L’aficha anoncia una comedia. Lei còdis de la comedia comerciala (blancs e ròses) i son respectats. La benda anoncia es una granda galejada. Engana comerciala. Trapela. Another Happy Day es lo racònte d’un maridatge dramatic que s’alestís onte cadun jòga la particion de sa nevròsi dins una familha recompausada e conservatritz. Sam Levison (fiu dau paire de Rain Man) signa aicí son promier opus. Es fin dins son analisi dei personatges e cònta coma fau la dificultat de trobar son identitat e sa plaça a l’ostau. Lo personatge dau jovent solitari que filma lo papeta malaut, l’aubre nafrat, la maire perduda, lo fraire junki sona just coma se aqueu pichòt èra son propri rebat e anonciava un realizator en devenir. Aqueu personatge quasí mut sert tanben de testimoniatge vertadier e veridic a la narracion. E, a travers eu, òm se demanda ont es l’autobiografic dins lo film, tant es intim e pregond. Lo personatge dau drogat jogat remirablament per lo jove Ezra Miller, agach camèra, nos interròga au plan de fin, dins un rai de soleu : e vos ? Coma fariátz per trobar mielhs l’equilibri familhau ?
Abans la conclusion la darniera sequéncia utiliza la leiçon de cinèma de Stanley Kubrick : utilizar una musica decalada a rapòrt de l’imatge e de l’istòria. Ansin, la musica classica durent la scèna de dansa cubrís lei musicas pòp e afortís l’efiech grossier dau maridatge onte lei gents se mudan maladrechament fasènt mina de s’amusar. L’ironic Another Happy Day demòra una critica bela de l’institucion.

En VOD.

Eza Miller per Vogue.

dissabte, 22 de setembre del 2012

Malatèrra



Lo film Malatèrra es estat realizat coma un film d'espionatge epic, misteriós, policier e fantastic per lo secret que suggerís. Film negre de Felipe Carrese l'avèm descubèrt en 2003 en fuelheton sus lei ecrans de França Television. Interessant car la lenga causida es pas sacrifiada per lo cinéma e qu’afortis naturalament la narracion. Ajuda l'òbra d'art qu'es pas a son servici. Se normaliza.  La nota d'intencion resquilhada dins lo DVD explica: «Una dei particularitats d'aqueste projècte originau es qu'una granda partida dei dialògs es parlada en occitan, (sota-titolat en francés). Aquesta causida pega au realisme istoric e geografic essenciau a la desmarcha narrativa e artistica dau film, l'istòria se debanant en 1916 dins un mas isolat deis Aups de Nauta Provença ». L'analisi dau generic nos permet de descubrir leis intencions artisticas dau realizator: occitanistas, (rai!) mai istoricas e  finalament  cinefilas qu'es en quauquei menas un omenatge au bèu cinéma popular. 

Lo generic de film fa lume sus leis intencions artisticas e narrativas dau realizator. La tòca principala dau film Malaterra es de mostrar qu'un film se farga au país: la cançon dau generic Malatèrra es compausada per lo grop Massilia Sound System, grop de Marsilha que viu amé succés de seis produchs musicaus (sensa passar per París) quora Comic Strip, l’ostau de produccion ven dau terraire, de la mema vila. Lei co-productors dau film venon de Corsega (França Tres Corsega) e dau nòstre: França Tres  Miegterrana. Fa pròva qu'un grand projècte audiovisuau que se decentraliza e capita. 
Pasmens se lo film foncciona es que sa rigor artistica es de mesa : l'escénario es escrich a tres mans amé un apondon fòrça important. Aqueste d'Eliana Tourtet que fa la jornalista a França Tres per l'emission Vaquí e qu'es estada causida per faire parlar leis actors dins la lenga vertadiera dau canton causit. 
A la volontat dau bòn parlar, vaquí lo bòn jogar. Actor principau, perque botat a la promièra plaça dau generic, Rogier Pasturèu jòga Leon Morgon. Es un grand dramartuge (escriu de peças per lo tiatre de l'Aubatròs a Carpentras) e es un bel actor conegut per son bòn saber de l'Occitan que lo parla dau breç. Son mestier dau tiatre, nautament artistic, a pas jamai demenusit son interest per la lenga. Segonda actritz presentada aicí: Lea Coulanges, professionala de l'Aubatròs que, dins la vida vidanta, jòga la máger part de sei peças en occitan e ne fa la meteira en scèna.  Afogada per la lenga, perque ne viu, lo film fa sa promocion artistica. Batistina es abitada per la chata dau grand autor e occitanista Pessemesse ; ensinhada dins lo bilinguisme tre la naissença, resta una locutritz naturala de la lenga. Enfin trobam Felix, jogat per Laurens Revest, occitanista e presentator de l'emission Vaquí.
Lo film Malatèrra bota en evidéncia leis artistas de l’ombra, essenciaus a la societat nòstra, d’una qualitat remirabla, populars au país, mai soventei fes oblidats per la television franchimanda.
Dins l’escenario, la causida dei noms provençaus e ancians pegan a l'istòria de França e a un temps marcat. La religion marca lei pichons noms coma Maria-Celesta (que cargarà ben son nom dins la seguida de la narracion perque es illuminada) ò Leon Morgon (la morga estent una religiosa en occitan). Barjareou, escais dau faus sordat alemand, lo « èu » ortografiat a la francèsa en « eou » marca l'occitanitat risoliera dau pichon nom. Enfin, l'etimologia dau mòt Malatèrra anoncia ben lo malur (son leis indiças per lo film). La rasiga « Mala » (qu'òm tròba dins lei noms de luòcs de la Vau-Clusa, coma lo vilatge de « Malamòrt ») marca un nom amenaçat per lo malur e la fin fatala e tragica.


Se la produccion demòra locala siam pas dins un film regionalista a la nostalgia aisida. Non, lo temps passat se remarca per lei fotografias jaunas que sotalinhan una nostalgia istorica. D’efiech, òm remarca per la foto colorizada a l'anciana, dins de tonalitats « sepia », un imatge de carta postala d'una Provença d'un còp èra mai que cabussa jamai dins lo folclòr mercés una set de realisme vouguda per lo realizator: lo faudau, lei raubas lòngas, lo chinhon dei femnas, l'ostau de pèiras e  lo mas dei Nauteis-Aups. Aqueleis imatges vielhs e jaunes dau passat de familha fan referéncia tanben ai fotografias de Felix, lo joine dins l'istòria que balha un efiech realista de testimòni au racònte. Coma una pista, una dralha vertadièra, nos  pertocan per aquò lei dessenhs dau sovenir dau Felix qu’anoncian un personatge intelligent e sensible: la cadièra a la fònt. Lo veirem dessenhar per la seguida dins la ficcion.
Aqueu sentit de nostalgia passa per la musica trista, la balada compausada per Massilia Sound System mai passa parier per lo moviment caméra lentós, mena de travelling sus una paret onte son placardats leis imatges de familha e de guerra.

Lo generic ajuda per la tonalitat dau film qu’oblida un element máger de l’istòria : lo fantastic. Malatèrra evòca la preséncia d’una treva mai aquela preséncia es pas mostrada. Serà just suggerida per lei paraulas dau Massilia: « foletons, diables, la mòrt, l'espavent ». Dins l’ensems d’aquela introduccion la nostalgia l’emporta sus la negror e anoncia gaire una istòria de paur ò de misteris. Benlèu per enganar l’espectator qu’espèra una bòna d’istòria dau terrador dins un patés de telefilm. Serà susprés per la seguida...

Situir la narracion dins l’espaci e dins lo temps, vaquí lo ròtle dau generic. Demest lei cartas postalas e lei fotografias de la paret, vesèm de peluts au front, amé de canons, imatges surament d'arquiu que servon de monstrar l'autenticitat de la narracion e la marca coma istòria realista.

Mai Malatèrra, per nautres, es, promier, una òbra de cinéma, utiliza sei còdis lei mai simples. Ansin, lo nom dau realizator marca la fin dau generic, coma un generic classic dins la règla de la ierarquia dau cinèma. Carrese es famós per sei racòntes negres que se debanan a Marsilha. Es tanben un acostumat de l'audio-visuau. Malatèrra anoncia la debuta d'una seria de sei films qu'utilizaràn una lenga regionala. Mai, cinematograficament parlant, es lo grafisme dau títol que nos pertoca lo mai, marcat dins de letras capitalas que fan pensar au oèstern. Carrese ren omenatge ai genres populars. Dins un format en 16/9 que fa surament pensar au cinemascòp dau temps passat farà referéncia de lònga au genre per la presa de vista de paisatges bèus onte corron lei chivaus e leis òmes. L’omenatge cinematografic au genre american sublima Provença. 

dimecres, 19 de setembre del 2012

Collectif DETZ a Festival Occitania.


Les images du collectif Dètz jeudi 25 octobre. Ce collectif de création vidéo proposera une soirée de projections et expressions multiples en invitant «des structures créatives, révoltées, résistantes, rigolotes, locales et extra terrestres».
J-M.E in Liberation Toulouse. 
"Festival Occitania" du 22 septembre au 27 octobre.
Programme complet sur : www.festivaloccitania.com

dijous, 13 de setembre del 2012

Lenga d'Oc e television

Si vous ouvrez ce lien, vous serez sur la page web de l'emission Lenga d'Oc sous l'égide de IEO 30, avec horaires et lien vers des émissions en podcast sur Occitanica( CIRDOC). Bonne découverte! Lisa Gros.

dimecres, 12 de setembre del 2012

Blue Valentine



Blue Valentine
Data de sortida : lo 15 de junh de 2011 (1o 54minutas)  
Realizat per
Derek Cianfrance 
Amé 
Ryan Gosling, Michelle Williams, Mike Vogel plus 
Dins lo biais
romança 
Nationalitat americana

Film independent american, Blue Valentine jòga reialament amé leis anars-venirs. Leis actors se transmudan amé bonur e passan aisadament d’un atge a l’autre. Aqueste de la joventut e aqueste de l’atge adult. M’agradan lei decòrs realistes de la banlega, lei situacions justas d’una generacion pertocada per la crisi dau trabalh mai tanben lo tablèu d’una societat estrecha dins seis idèas mai pertuda dins lo relacionau. L’òme i es un grand jovenet, paire de familha, que li agrada de dormir dins un ostalariá que sembla a una naveta espaciala. Tot es dich per aqueste endrech causit per lo realizator. Mencion especiala per la musica e lo numèro romantic de claquetas sota la pluèia. Un film just.
En VOD. Ara sus la cadena cinema de Canau Plus (França).

un film de Philippe Carrèse


MALATERRA
Un film de Philippe Carrèse

Projection-débat
Vendredi 14 Septembre – 20h30
Cour du Col’oc – Parc Jourdan
AIX en PROVENCE
Entrée libre
Pourquoi si peu de films de fiction en langue régionale ?
Débat  en présence de comédiens
et de techniciens du film
CEP D’OC/ 04 42 93 45 12

dissabte, 1 de setembre del 2012

Elefant


Lo Ferry  Boat fa lo crit de l’elefant gris

Le Ferry Boat barrit comme l’éléphant gris

dimecres, 29 d’agost del 2012

PEN CLUB D'OC: ANEM OC!

 Lo Pen Club d'Occitània endraïa un movament per l'unicitat de la lenga d'Oc



Reviscolat fa quauqueis annadas, lo Pen Club d’Occitània prega lo brave monde de signar una peticien que ditz que la lenga occitana es una…e diversa. Dins la tòca d’un projecte de Lei sus lei lengas de França que lei regionalistas demandan au govèrnament, li a semblat dangeirós, leis auvàris de grops ultra minoritàris mai fòrça bolegaires e mantenènt d’una atomisacien de lengas que relèvan pasmens de la lenga d’òc.
 

Mardi 28 Août 2012
Michel Neumuller in Aquò d'Aquí

dilluns, 27 d’agost del 2012

A! LEI FADARELAS OCCITANAS!

Es un blòg que m'agrada de legir per sa largueza e son esperit fin e femenin. Aqueste dei FADARELAS. L'autora dèu èstre una granda dòna. Osca!

diumenge, 26 d’agost del 2012

Liberatz Pussy Riot!

Communiqué de Presse du SYNDICAT FRANCAIS DES ARTISTES INTERPRETES CGT
Le SFA exprime sa profonde indignation suite à la condamnation à deux ans de camp pour hooliganisme des chanteuses Nadezhda Tolokonnikova, Maria Alyokhina et Yekaterina Samutsevich du groupe Pussy Riot, parce que leurs prestations auraient offensé les pouvoirs politiques et religieux.
Cette condamnation est en violation flagrante de la Déclaration universelle des droits de l'homme et de la recommandation de l'UNESCO relative à la condition de l'artiste de 1980.
Jamais nous ne pourrons tolérer de telles atteintes à la liberté d’expression en général et artistique en particulier.
Nous nous joindrons à tous ceux qui seront dans l’action pour obtenir l’annulation de cette condamnation inique, et appelons d'ores et déjà le gouvernement français et les autoLe SFA-CGT, qui représente les chanteurs, acteurs, danseurs, circassiens et autres artistes interprètes en France, est membre fondateur de la Fédération internationale des acteurs, et nous serons aux côtés de nos collègues russes pour qu'ils puissent continuer à exercer leurs métiers dans les meilleures conditions.
Le Bureau National du SFA CGT
Paris, le 20 août 2012rités européennes à agir énergiquement dans ce sens.

dijous, 23 d’agost del 2012

Clavelets, cambra d'èr e bestiari


La cambra d’èr de mon vélo se fa crebar cada jorn per lei clavelets dau Camin d’Aiga. Lei rustinas magicas la transmudan cada jorn en animau...

...en anguiela mòrta sus lo sòu… 

...en pèu d'elefant…


 ... e en uelh de peis.

dimarts, 21 d’agost del 2012

Curtis Simon: una setmana amé Marilyn


Epopèia d'una vida. Ara Marilyn fa de la poesia. Se marrida amé Arthur Miller. Lei gents rison d’aquela relacion mai après sa mòrt cadun es d’acòrd per de dire qu’èra una granda dòna sensibla. Tardier. Recentament an publicat sei poèmas e son gèni se verifica. En fach Marilyn Monroe, coma la Patty de Libertat (Freedom, lo libre american que vos n’aviáu parlat dins lo pòst d’ier) patís de se realizar pas. Tragedia dau sègle vint?
Es d’aqueu mal-èstre contemporanèu que Simon Curtis dins Una setmana  amé Marilyn charra. Mai lo fau dire, sa ficcion, a l’estetica « 35 mm cramat per  lo lum e la lutz» resquilha en susfácia. Leis especialistas lo dison : la participacion de l’actritz (jogada per Michelle William) dins Lo Prince e la Dansarela, film realizat per Laurence Olivier, es una anecdòta. Es d'aquel episòdi que se tracta lo film mes en abima. Auriá benlèu ganhat de copar quauquei minutas inutilas. Perque lei capricis sus l’empont, la Marilyn subreprotegida, la presa dei potringas, lo complèx de l’actritz, l’ipercondria, coneissèm aquò de còr. De mai lo pitch de l’istòria es simplet : lo jovent Colin Clark (Eddie Redmayne) sus l’empont dau rodatge s’amorosís de l’estèla e fugisson, lo temps d’una dimenjada, lo platèu enrabiat.  Fa tresen assistent (mestier inventat per justificar sa fonccion durent lo rodatge) e crea lei gelosiás deis realizators presents. Òsca au Kenneth Branagh, actor shakespearian, per son interpretacion fòrta dau Laurence Olivier.  Sa preséncia fòrta e son mestier negan leis autrei personatges e actors. Se la Marilyn dins lo film fa de bòneis imitacions dins lei pòsas, direm qu’en plan gròs es pas parier... Manca l’ascladura e la maduresa que fau per aquò e benlèu d’un pauc de sensualitat erotica qu’alucariá e pivelariá tota la chorma mascla que la bada de lònga. Que de Marilyn, n’i a pas qu’una !
My Week with Marilyn en VOD ò en telecargament leiau.

La vertadièra M, sus son darnier rodatge.

dilluns, 20 d’agost del 2012

Jonathan Franzen, Libertat.


 Coma son lei vidas nòstras après leis ans ? Que venguèt nòstre pareu? Perqué leis dròlles nos laissan ? Perqué lei gelosiás ? Perqué lo fracàs après la capitada ? Perqué laissam totei çò que siam estats? Perqué capitam pas sempre de trobar la bòna persona ? Libertat de Jonathan Franzen, benlèu sensa donar lei respònsas,  fa lume sus la familha Berglund de 1970 fins a 2011 ais Estats-Units. Es lo retrach fin d’una familha pròcha de la generacion nòstra : sensuala, sexuala, exclusiva, oportunista, consomatritz. Lo paire, Walter a de valors ecologistas qu’a de mau d’ensinhar a sei jovents puei a sa pròpria entrepresa. Patty Berglund laissa sei pantais esportius per s’entravar de sa familha e patís (òc, Patty patís) d’un bovarisme pregond. Pren la paraula au mitan dau racònte en parlar d’ela a la tresena persona dins : « d’errors fuguèron fachas, autobiografia de Patty Berglund per Patty Berglund » e se sòna : « l’autobiografista ». Cadun es descrich amé una epsiquologia fina. 715 paginas, es la bibla d’una civilizacion. Mai q’una sagà. E se demandam coma l’autor a poscut se metre dins tant de vestits de personatges, coma un actor vertadier. Es benlèu que siam cadun dei personatges descrichs aicí : dau cantaire ròc fins au jovent desvariat per sei sens e seis ormonas. Fau passar lei dificultats de quauquei longors que son essencialas per comprene coma fonccionan lei personatges e la familha. Lo roman es adictiu e fin finala, aquela familha sembla nòstra. Imperfacha. Forçadament.

Edicion franchimanda : Jonathan Franzen, Freedom (2010), Paris, França, Editions de l’Olivier, 2011.
Edicion originala : Jonathan Franzen, Freedom, Estats-Units, Farrar, Straus e Girous, 2010.

diumenge, 19 d’agost del 2012

De la beutat romantica de la mar Egèia













La poésie est variable. Le jeu, ici, est de regarder ces eaux fortes dans le noir et de pousser le son très fort. On peut regarder et écouter chaque vidéo à part. Ou les faire jouer ensemble. Ou en canon. Suivant l'envie, l'humeur, suivant l'interprétation de votre esprit poétique ou musical. Suivant votre relation avec l'univers.

dijous, 16 d’agost del 2012

Revène-à-n-iéu

Amy Océane Cros es una joina poèta que rescontrère dins ma vila aquest an. Vos publique un de sei poèmas. Curiosa dei lengas e de la poèsia, fa una literatura romantica e pregonda. Ganhèt lo Concors deis Amisc de Mesclum. M'agrada! Osca Amy!

Revène-à-n-iéu

Bèn lèu li liame de mon esperit
Saran roumpu durènt la niue que vèn,
Quand ma tèsto toumbara dins lou rèn,
E senso autro deliéuranço qu'un crid.
Me fau desfaire ço que me retèn,
Ajudas-me que me sente mouri...

Revène à-n-iéu, alen rauba,
Pos cassa dins la matèri
Li gardian de ma misèri ?
Revène à-n-iéu, alen toumba.

S'enracinon dins moun cors engourdi
De flour emé d'espino empouisounado,
Que fan d'iéu un jardin apourridi,
Liuen d'uno lus jamai assesounado.
Aro sente dins mi mèmbre enredi
Mi forço que se soun abóusounado.

Revène à-n-iéu, alen rauba,
Pos cassa dins la matèri
Li gardian de ma misèri ?
Revène à-n-iéu, alen toumba.

Dins lou desert de mis iue estuba,
Crese vèire un mirau infini
De mounte vole aganta li rebat,
E mounte lou reau es embruni.
Quau siéu, iéu que me pode pas trouba ?
Belèu proun un pantai endemouni...

Revène à-n-iéu, alen rauba,
Pos cassa dins la matèri
Li gardian de ma misèri ?
Revène à-n-iéu, alen toumba.


Inf3kti0n d'Aut0mn3 (16 et 19/01/2012)

Reviens à moi

Bientôt les liens de mon esprit
Seront rompus durant la nuit prochaine,
Quand ma tête tombera dans le néant,
Et sans autre délivrance qu'un cri.
Il me faut défaire ce qui me retient,
Aidez-moi que je me sens mourir...

Reviens à moi, souffle volé,
Peux-tu chasser dans la matière
Les gardiens de ma misère ?
Reviens à moi, souffle tombé.

S'enracinent dans mon corps engourdi
Des fleurs aux épines empoisonnées,
Qui font de moi un jardin gâté,
Loin d'une lumière jamais venue à temps.
Désormais je sens dans mes membres raidis
Mes forces qui se sont écroulées.

Reviens à moi, souffle volé,
Peux-tu chasser dans la matière
Les gardiens de ma misère ?
Reviens à moi, souffle tombé.

Dans le désert de mes yeux enfumés,
Je crois voir un miroir infini
D'où je veux attraper les reflets,
Et où le réel est embruni.
Qui suis-je, moi qui ne peux pas me trouver ?
Peut-être bien un rêve où vit le démon...

Reviens à moi, souffle volé,
Peux-tu chasser dans la matière
Les gardiens de ma misère ?
Reviens à moi, souffle tombé.

dimarts, 24 de juliol del 2012

Servici de massatge barrutlaire per espectacle vident.



Mon amiga Las Manitas fa de massatge per leis artistas. Seguis lei chormas en viradas, en creacion, acompanha l'equipa tecnica e artistica durent lei festenaus... A un materiau professionau, se bolega dins França tota. Per conèisser seis activitats as pas que de clicar aici:






Bon la carta de vesita (l'ai aguda au festenau de Chalon) a perdut sei colors dins mon bermudà e s'es un pauc plegada. Es ela que la dessinhèt, pasmens vos conselhe de retrobar lèu sei vertadieras colors en clicant sus lo liame aqui dessus. Farem lo retrach de Jeanne dins quauquei jorn dins una rubrica novèla dau blog dedicada ais artistas.

arquitectura de carton dins la vila de Chalon





Lo castèu de carton afavoriza lo liame sociau de la ciutat. Bastir ensems un castèu de carton, es-ti pas una idèa? Aqueste sarà destrusit lo darnier dimenge dau festenau.

M'agrada lo bruch de la benda peganta sus lo carton.

Lei videonetas son presas amé un telefonet HTC WILFIRE S. Ai pas apondut de musica au montatge qu'es important, a mon avejaire, d'ausir la votz dau mèstre mai tanben aqueste scratch scratch dau carton. Ai pensat en lei prene ai films en super 8 de mon grand que trobère dins lo garatge. Imatge fosc, plan fix mai l'essenciau es la vida que se desenvelopa dins lo cadre. L'implicacion dei enfants de banlega es important per un festenau.

M COMA MARIOTAS A CHALON



Lei professionaus se recampan a l'entorn d'un ostau qu'es dedicat au mestier d'artista o d'organizaire d'eveniments. Lei MARIOTAS mudas, nusas e malautas contunhan sa vida sensa s'avisar dau bruch a l'entorn. Un trompetista assaja sa trompeta. Dos autres parlan mestiers. E lei MARIOTAS assajan de s'auborar ensems,umilas,dins una idèa de tropa coma s'èra una familha.

dilluns, 23 de juliol del 2012

r coma riu






Riu, Rieus, Rieu, Rieux: toponim que designa una ribièra ò un ribieron

P coma Pastis







Lei pastilhas durent lo festenau de tiatre de Chalon te permeton de te passejar dins la vila amé una mapa per trobar mielhs leis espectacles. La "Pastilha 51" me fa cacalassar.



Mai siam pas here per rire. Vos vau donar una definicion de "pastis" GROSSO MODO (coma ditz Mèstre Martèu). RIGHT NOW!
Atestat dempuei 1916, lo mòt « pastis » es un mòt occitan. A passat dins l'argòt dei sordats (1915). Ven de l'ancian occitan, pastis, pastitz sempre en usatge en occitan modèrn, representa lo latin popular « pasticium » desrivat de « pasta ». Promier es una pastissariá perfumada a l'armanhac e a l'anis. Lo sens figurat ancian, dau fach de l'emplec dominant dau mòt per designar l'aperitiu, es sentit coma una metafòra: qué pastis!
Per alusion a l'aparéncia fosca dau mescladis format per l'aiga sur l'arcòl, e benlèu per l'infuéncia de la pastissariá, designa d'en promier dins l'argòt dau mitan marsilhés (1928, se prononciava « pastissa »), una bevenda arcolizada a l'anis. Escrich « pastis » (1931) lo mòt s'espandís dins França tota e ven usuau, concurénciat pasmens per totei lei noms de marcas de Pastis. A Paris, Pastis se cambia en PASTAGÀ (1952) d'origina argotica e parisenca (sufix en AGA) e demòra familhara.


D'après Alan Rey, Le Robert, Dictionnaire historique de la langue française.








(c)Tam, 2012. Drechs e travers reservats.

Chalon, la nuech.




La nuech tomba sus Chalon. Purple rain, purple rain.


(c)Lo TAM, 2012. Fotografia dau TAM originala. Se la raubas: tam-tam quieu-quieu!


s coma siesta



Siesta: nom femenin, es empruntat, promier sota la forma « siesta » (1661) au castilhan « siesta », levat dau latin classic sexta (hora) « la seisenca ora », valent-a-dire « lo mitan de la jornada », « miegjorn », lei romans divisant la jornada dau levat au calabrun en 12 « oras » egalas entre elas, mai inegalas, segon lei sasons. Sexta es lo femenin de sextus, desrivat de sex (sièis).

Lo desrivat « siester » v.intr. (1872) « faire la siesta », es d'emplec corrent en francés d'Africa.

D'après : Rey Alain, Le Robert, Dictionnaire historique de la langue français, Paris, 1992, Dictionnaires Le Robert.
Fotografia: Lo Tam a Chalon, Festenau dau tiatre de carriera 2012, drechs reservats.

Occitània: qué ne pensa la relèva?

Dimenge 29 de julhet de 2012.Estivadas de Rodés.
EspaceCIRDOC – Val de Bourran - 14h - « Cafè de las culturas » - Occitanie, qu'en pense la Relève ?
Ils(et elles !) ont moins de 40 ans, n'ont pas fait mai-68 ni le Larzac, mais ils sont l'avenir de la langue, de l'éducation et de la création. Que pensent-ils de l'occitan du XXIe siècle ? Rencontre-débat avec la nouvelle génération occitane.
Tenon pas encara la quarantena d'annadas, an pas viscut lo mes de mai de 68 e lo Larzac nimai, mas son eles e elas que pòrtan l'avenidor de la lenga, de l'educacion e de la creacion. Que ne pensan de l'occitan al sègle XXIen? Rescontre e debat amb la generacion occitana novèla.

Contes de Provence

17ème fête de la Biodiversité - L'oiselet - Samedi 4 et dimanche 5 août à Sarrians - 0490655757 - ferme.oiselet@gmail.com avec la participation d'une grande dame : Irène Ripert, bénévole de l'IEO 84, Provence-Terre d'Oc. Contes de Provence en Provençal, pour un occitan vivant!

diumenge, 22 de juliol del 2012

dissabte, 14 de juliol del 2012

Barcelona dau drapèu negre

(c) 2012. Fotografia originala dei Trobadors au salon de l'erotisma. Barcelona. Catalonha.

Un cèu-sin, esplendide bota una calor que te ven de mai en mai pesuga, caganta, l'estiu avans l'estiu, una caud mostosa que fenís per te faire pegar la camisa dins l'esquina, ton viech. Es coma una mena de fatalitat que te ven per mièlhs te far resquilhar devers aquest lassitge existenciau.
As de te rendre a l'Atenèu balin balan, granda bibliotèca patrimoniala de Barcelona ont se pòu destoscar de libres vièlhs, istorics, meme en occitan de segur coma lo Ramelet Mondin que costeja un molonàs d'autrei libres antics, en francés soventei-fés tanbèn, d'archius de totei menas, de criticas litterarias o socialas... L'Atenèu amb sa sala de cònversa e son jardin en pati que te fai un recapti agradiu a l'ombrum per evocar la lirica occitana dei Trobadors amb ton òste universitari medievista qu'a travalhat sus lei vidas dei sants. Siam au bèu mitan dau barri gotic. Eu es un d'aquelei cercaires qu'a respondut de vòc a ton apèu per lo projècte d'un film documentari sus l'eròs e lo drech neiènt dei trobadors. Aguer drech de ciutat aquí a l'ombrum dau pati, l'i dijunar es un pauc un onor dei grands, lo ròdol es reservat ai sòcis de la còsta plena ce que siás pas lol... Ta tòca es d'estigansar un documentari didactic, tant diràs un pauc saberut per balhar quauquei claus a prepaus dei cançons trobadorencas. -Farai un vers de drech neiènt...- Reprendre tanben aquesta idèa de non-ren, de vuètge que te sembla ben d'actualitat. -En raison de l'indifférence générale, demain sera annulé- coma èra estat escrich sur lo trepador de la carrièra Consolat en plen còr de Marselha. Un film de bastir, valent a dire te fau trobar un ostau de pròd, una cadena per difusar... Film-poèma de non-ren, bastit de negativitat, dau maucòr dau mond occidentau ; ren saber de mai, pausar una assercion que serà desfacha tot d'una, desfaire, desmontar lo reau, ne'n rire : dire de non au fach, a la dama, au luèc de l'amor e negar l'amor de l'absenta, astrada formulada en vacuitat e sentes que pron lèu te faudrà dire de non au film lol... Dins aqueu moment de flaquitge colectiu, coma interessar lo mond a n'aquelei qu'an mes lo fuèc poètic an 'un grand pam de l'Euròpa a l'Edat Mejana, l'i a un pauc mens de mil ans ? Coma trobar la sintaxi de realizacion, obrar -amb jòi- per reprendre lo mot de Guilhem 9 d'Aquitania e représ per Pasolini ?
Dire ce que non es, lo neiènt, lo non-ren coma fasián aquelei trobadors apasturats de teologia negativa, l'avans-garda dau segle 11 coma ditz l'exegeta... Aquesta idèa de vuètge de segur te questiona e te fai costejar lei ribas de l'absurde fin qu'au folastritge. Es coma lançar a la cantonada una devinalha, èra de biais de còps dins la lirica medievala. Es tanbèn en rèire-plan la cèrca de la Frema desconeissuda, esconduda e pasmens aimada. De segur perduda, lost in translation...
L'i a un leugier reviscolar a l'entorn de l'occitan a Barcelona d'aquesta passa, es clar, un bar ven de nasejar a Gracia, -Jan Petit-, qu'es dedicat a la cultura nòstra : se l'i pòu retrobar de cantaires apassionnats de cultura d'òc, se l'i pòu tastar de carn salada e chimar un bòn gòt de Jurançon, legir de libres en occitan tanbèn. Emai d'aquò, cada diluns, de mond s'acampan pròche, totjorn a Gracia dins un espaci convidaire ras d'un musèu etnografic per cantar la lenga en polifonia, es plen d'estrambòrd, ren de va dire, de vòlha e de gaug.
Te fai de ben de trobar una lenga tant pròcha de l'occitan a l'onor, la retrobas dins lei panèus dei grands musèus, siás espantat, l'afrairament entre occitan e catalan camina : lei lengas son encara quasi bessonas !
-Santa Llúcia davant el cònsol Pascasi ; Immobilitat de Santa Llúcia. Arrencament del pits-
E es un plaser de privilegiar aquesta lenga amb son er colèga dins ta lectura sensa èstre oblijat de contunh de te referenciar a l'anglés dins lei mòstras e musèus e a Barcelona, fan pas fauta. Estre occitanista a Barcelona au bèu mitan d'aquesta flòta de toristalha, de segur qu'es se sentir un pauc astruc, meme privilegiat, un còp fai pas puta e promier quora de catalans occitanizats te lançan tot bèu just aquest mot de -toristalha- coma per te convidar de sautar de l'autre costat dei confinhs sensa t'assimilar a l'infame groüm de toristas que senhoreja onte que siegue...
Ara, se Barcelona es capitala culturala amb lo catalan escrich qu'a pres seis aises d'en pertot sus lei placas dei carrièras, se tot aquò a de que faire pantaiar, se sentís tanbèn que l'arma catalana resquilha fin qu'a èstre engolida dins lo garagai de l'ofèrta e de la demanda mercanda... De segur que fai gaug de descurbir una granda ciutat de Mediterranèa amb tant d'envams, d'iniciativas... e tant de pragmatisma perèu. Un fais de causas te fan miranda e meme de ser, siás estabosit de crosar, quilhadas sus son camionàs, de jovei fremas que ramassan lei bordilhas de la ciutat. Jamai vist a Marselha, e aquò te fai chifrar. Benlèu qu'ai bordilhiers de Marselha, li donarián un pauc de vòlha per acabar l'obratge se ne'n recrutan un jorn. La paritat ultima, lo bot dau tunèu de fin'amor serà de s'emporcassar, mascles e femas toteis ensems, fin qu'a agantar sus tot son cadabre l'aspra pudentor dei bordilhas ? Boai !
Fugir lei ròdols venduts a la toristalha, dau biais dei Bauç en Provença, ven una necessitat sobeirana : lei Ramblàs, la Plaça de Catalunya, lo Gotic, lei grands musèus de totei fustas e pasmens tant interessants, leis ostaus meravilhós de Gaudi... Plaça Reial, pecaire, as pas mancó pogut comandar tres tapàs au bar sensa bèure quauqua ren, beligaudàs que siás, pas lo drech de pas aver la pebida, lo serviciau nòs-parpalhon (quand fau figurar, figuram !) t'a pregat de rascar lèu : aquí quau dinna, bèu ! Fòrabandit coma un caraca que siás ! Sus la Plaça, de joglars dau pitre nus s'afanan, gais e usclats, leis acrobates. Fan lo bèu-bèu davant de toristas desencantats, badaires rababèus dei carnavèlas anequelidas, lessivadas d'aver benlèu vist tant de belugas ufanosas dins sa vida : leis artistas d'esperelei mandan lo lèc en picant dei mans après son nr sensa que l'i ague qunte ressòn d'encoratjament que siegue, de badas. Se ne'n garçan d'aquelei joglars, lei toristas ! Es que son estatut sociau a vertadierament cambiat despuèi l'Edat Mejana ? Joglar ! Joculatore ? Es aqueu que deu divertir coma l'evòca la racina dau mot. D'istrions, aquí, sautan, fan de vira-vòutas, s'auboran leis uns sus leis espatlas deis autrei. Songes a n'aquelei dançaires, magicians, musicaires, acrobates d'un autre temps, lo temps dau film... Tre lo segle 9, la glèisa leis aviá atacat. Acabèt per enebir ai clercs lei ribòtas onte èran convidats lei joglars. Avián ges de plaça a l'epòca dins l'ostau de Dieu. Es que n'an encar un pauc a la Plaça Reial ? Tant gaire... Se au segle 12, lo trobador Gueraud de Cabreira a demandat a bel esprèssi a sei joglars de sacher faire lo piu- piu de l'aucelilha, de juegar ai marionètas, de sautar a travers de cercèus e de jonglar, se conei ben que meme a l'Edat Mejana, la libertat e la dignitat d'aqueleis artistas anavan pas de se, èran de conquistar.
Cambiament de cap. Gran de Gracia : meme se la pichòta plaça pròcha ma pension es clafida de mond, verai qu'es trevada mai que mai de barcelonés, un banh de jovença. Mai torista, escapas pas ais autrei toristas ! A prepaus, aièr, dins ton hostal onte l'i a jamai degun per recebre quau que siegue e onte es un vertadier calvari de se faire balhar lei claus, mentre qu'ères dins la cambra, subran, òm a sonat. Un còp, dos còps, tres... Dinda que dindaràs ! As dubert la pòrta per faire recepcion e te vaquí davant un parèu, de viatjaires d'un pauc mai de 20 ans que braman seis ases : se planhon qu'avián reservat per lo oèb, vòlon dintrar quand e quand. Expliques que siás viatjaire coma elei e en ren lo patron, qu'an de telefonar per se faire adurre lei claus... T'avisas lèu que sa mestresa de l'anglés es inversament proporcionala a son grat de colera, una aussa que monta a còntra suberna . -D'onte venètz ? Meme aquò, l'i sembla pas de bòn comprendre mai fin finala, te dison Turquia e coma an ges de telefòne que fonciona, qu'an pas mancó lo bòn nr e que capitan gaire de se faire comprendre, as enveja de li prestar ajuda... Es pas tant simple : per dire lo verai, capitan gaire nimai de parlar sensa s'esbramassar. D'orientaus desorientats a bèus uelhs vesents que t'avisas lèu que serà dificile de leis ajudar quand te cridan que van cercar la flicalha se li durbes pas la pòrta tot d'un temps. Sentes que, pecaire, son pas encara madurs per lo grand viatge occidentau e qu'es ben pecat tant as enveja tu d'un destin entrebescat entre Orient e Occident e puèi l'i a tant gaire de joves orientaus que viatjan ansin. En Espanha, tu que siás aquí per preparar un film sus lei trobadors amb ta consciéncia fonsa de l'eiretatge orientau dempuèi lo segle 10, faire rebuta ansin a n'aquelei jovents, de turcs, que vergonhassa... Te pensas que vaquí mil ans que s'es espandida en Espanha sota l'influéncia dei conquistaires arabis, una idèa de l'amor tant idealizada e aquí, siam au picar de la dalha. La realitat de la vida vidanta te secuta... As ren pogut faire per elei mentre qu'auriás pogut lei menar au locutario per telefonar, li balhar lo bòn nr, bèure un còp amb elei en esperant son òste tot en parlant de Capadocce... Non, tornaràs a ta tòca d'estigansar aquest casting per ton film tot en chifrant a n'aquesta lirica araba qu'èra pas aquela carrejada dins l'erotica popularia, feminina meme se l'i a de causas comunas, que caup de temas poètics saberuts que venon de totei lei partidas dau mond islamic emai d'aquò qu'èra associada a l'èime aristrocratic. Lo vèrb -entrebescar- tant present dins la lirica trrobadorenca e sensa equivalent en francés (per dire lo poton onte lei lengas deis amants s'entremesclan) es tot un simbòle d'una erotizacion eissida de l'Orient amb en rebat l'estetica remirabla d'aqueleis adornaments arabis tot en corbas ai motius polidament entremesclats. Fas caça a l'Orient ? Impossible, l'orient te fai fauta, copyright lei Trobadors !
Igor Prelhniavkosky.