dimecres, 8 d’octubre del 2008
grècia: coma un tiatre dins la vila (2)
... e se perde lei mejans financiers, demorarai sempre tiatre.grècia: coma un tiatre dins la vila
Coma un tiatre dins la vila gregala oblidada, dempuèi de civilizacions gregalas, siéu a ofrir un tiatre gregau, de fusta, de gip, d'electricitat e de cèu salat. Blu gregau... Ren a pas cambiat.diumenge, 5 d’octubre del 2008
faire lo clown sens l, sason dos
E es partit per un an de clown sens L. La bona susprèsa es que la capolièra me faguèt sautar un nivèu e me peguèt amé lo grope dei clowns professionaus. Maseta. Siéu environat d'intermitents de l'espectacle e coma siéu començaire me negue un pauc.
Lo promier exercici foguèt un fracàs. Se falié presentar en virant dins la satla. Cadun se devié sonar per son pichon nom. E coma ai una memori de peis roge sonave la silvia simona e simona peireta. Enfin, vendrà. Ai de mau amé lei noms.
Après falié butar la crida que vos venié dins l'instant. Me sortiguèt un crit grèu de la garganta que m'espevantèt. E aquo semblava bon, que la capolièra me regardava amé d'uelhs apassionats. Lo grope es mai joine, mai professionau. Mai vese ben que siéu pas dau nivèu deis autres. Pendent leis escaufaments, jà, n'i a que t'escartan lei cambas dins un grand escart que te rendrié gelosa la Madonà.
Ven la fin. Lo moment lo mai dur. Te fau rintrar en scèna, tot solet dins la pèu de ton clown. Aviéu un blu de china. Pensave a Monsur T. E sus l'instant venguère un ome autoritari qu'es pas de creire. Quora la capolièra me veguèt intrar coma aquo sus scèna me demandèt d'inventar un discors. Montère sus un escabèu de pichon e faguère mon Chaplin. La garganta fasié de bruchs aspres. E bracejave, braveje. E preniéu la tissa dau Napoleon. L'aurilha que se pega a l'espatla. Mai faguère pas durar aquo. Que me semblava qu'èra longuet. Pendent lo retorn d'impro (es lo moment que te reculhes amé leis autres per dire tei sensacions escenicas), la capolièra me diguèt qu'èra ben. E qu'aviéu pas pron pres lo temps. Me demandèt s'aviéu entendut lo public rire. Diguère de non. Era ben damatge d'après ela. D'après ela, fonccionava força. Me demandèt se preniés de plaser. Coma siéu pivelat per la peta, diguère de non. Fuguèt suspresa. Decebuda? Benlèu que siéu pas au nivèu deis autres?
Lo mai dur fuguèt quora m'escampèt un objècte inconegut sus l'escèna. UN PORTA MANTEU. A la debuta, fuguère nulàs. Sabiéu pas dequé ne faire. Ne faguère un elicoptèr. Marchèt pas. A. Era la chorma. Puèi la capolièra me demandèt de lo reparar qu'èra romput sus lo bàs. Quichave, forçave per botar lo pes de l'objècte dins un trauc per lo faire tener e me diguèt qu'èra dins la bona dralha. Que lo clown vou de longa faire ben. Que s'aplica. E mai s'aplica e mens capita. Es aquo que fa rire. E se un clown vou cantar, assaja de cantar lo mai juste possible. E d'aqui nais lo comic. Perque capita pas. Vesètz coma es complicat. Aquelei règlas de respectar. I a tot un fum de leis. E comprene que fau demorar sus l'escèna, mema se capites pas. A un moment donat ven lo joc. Ieu, ai tendéncia de lèu me descoratjar. Es tarrible, perque lo clown te torna a tu. E lo clown agacha lo public dins leis uelhs. L'agach deis autres, dins una situacion comica vo non, es aquo que fa lo mai paur.
Mai fau dire que siéu estat força mau pendent tota la sesilha. Que lo cors clown es dins la vila d'Agradà e que demore dins la vila de Tam. Après lo burèu me fau anar lèu a l'autra vila. Es siéu arribat tot en susor. Aviéu paur de geinar mei partenaris de mon olor. E coma un malur ven jamai solet, en mai de mon olor de susor, sentissiéu lo tabac. Qu'aviéu tubat una cigareta abans de rintrar dins la satla. Per leis exericis de buf, te dise pas. Era l'orror per leis autres. Lo veguère ben. Quora fagueriam lo public amé lei cadièras per l'impro, pas degun s'assetèt a costat de ieu. Lo cop que ven, prene una autra tenguda, mange de menta, e cambie de caucetas.
Podètz seguir meis aventuras de clownterapia de l'an passat en clicar sus "rire".
dissabte, 4 d’octubre del 2008
pinturas gregalas
Nafraduras dei Parets per TamQuora me passeje dins un país çò que m’agrada es de descubrir lei pinturas que se crean sus de susfácias inocentas. L’asard es un pintre meravilhós que nos ofrís formas, abstraccions e soscadissas. La carrièra es un musèu contemporanèu. S’aprocham un pauc de çò que Glaudia Vialat dèu dire : « Suspòrt/Susfácia » mai sens l’agach de l’artista. Lo pintre, dins ma pausicion, es lo barrutlaire, lo viatjaire. Quora regache a l’entorn de ieu, vese una espectaclosa mostra. A despart de la forma d’una soca, d’una fusta, d’una còrda l’òbra d’art espelis. L’òbra depend alara dau climat, d’una gota de pluèia sus la còca d’un batèu vò d’un rai de solèu que cramèt afichas e papiers despegats sus lei parets d’una eleccion mancada. La cadena rovilhada. La mofa sus lo portau. La bòla d’una mairala oblidada sus lo sòu. Tot aquò fai sens. Siáu una minuta d’aquèu país.
dijous, 2 d’octubre del 2008
L'òbra, per Emili Zola
La derrunada dei pantais de Maodèu
« Fant’ de chichorla ! Se rompt, se fot au sòu ! »
En desgelant, la terra aviá romput la fusta (…) Li aguèt un fracàs, s’ausiguèt leis òs se rompre. E èu, per un gèst d’amor, dubriguèt lei dos braç, au risc d’èstre tugat sota ela. Una segonda, tremolèt, puei s’abat d’un còp, sus la fàcia, copada ai cavilhas, laissant lei pès pegats a la planca. Glaudi s’èra elançat per lo retenir.
« Bogre d’ase ! Te vas faire espotir ! »
Mai tremolant de la veire s’acabar sus lo sòu, Maodèu restava lei mans paradas. E li semblèt li tombar au còu, la recebèt dins son estrencha, sarrèt lei braç dins aquela granda nuditat verja que s’animava coma lo promier desrevelh de la carn. La garganta amorosa s’aplatiguèt còntra son espatla, lei cueissas venguèron batre lei sieunas mentre que la tèsta, destacada, rodava au sòu. La gangassada fuguèt tan ruda que se trobèt emportat, culbutat fins a la paret ; e ; sensa lachar aqueu tròç de femna, demorèt estordit, gisant pròche d’ela."A ! bogre d’ase", tornava dire furiós Glaudi que lo pensava mòrt. Peniblament Maodèu s’agilhonèt e esclatèt dins un senglòt. Dins sa cabussada, s’èra solament t macat la cara. De la sang rajava d'una de sei gautas, se mesclant a sei lagremas.
« A ! Coquin de sòrt ! » « Ajuda-me doncas, bretonejèt, la podèm pas laissar coma aquò ». L’emocion aviá ganhat Glaudi e seis uelhs se banhèron elei tanben, dins sa fraternitat d’artista. S’abrivèt, mai l’esculptaire, après aguer reclamat son ajuda, voliá èstre lo solet d’acampar lei brigas. Lentós, se retbalava a genolh, preniá lei brigas una a una, lei cochava, lei sarrava sus una planca. Lèu, la cara fuguèt entièra un còp de mai, coma aquelei suicidadas d’amor que se son fracassadas dau naut d’un monument e qu’òm tòrna pegar, comicas e lamentablas per lei cargar a la mòrga. Èu, retombat sus lo quieu davant ela, la quitava pas deis uelhs, s’oblidava dins un pivelament nafrat.
D’après Emile Zola, L’œuvre (1886), Folio, Paris, França, 1983.
dimecres, 1 d’octubre del 2008
dilluns, 29 de setembre del 2008
dissabte, 27 de setembre del 2008
grècia: Lo grand missant Wolf e sei Wolfetas en carn e en espinas
Wolf e sei WolfetasA! Lei colhons! Urosament que la mar èra granda e a gratis, se que non t'aurian tot reservat e auriés pas poscut te banhar, mon paure Tam. Ma vengéncia fuguèt crudela. Sabe qu'es dangeiros mai pegue lo retrach d'aquelei empegats sus mon blog occitan. Amé una enveja de lei negar, ben pregond. Au pais dei Pofres, lei Wolfs son reis. La darnière nuech, metère lo revelh. E coma ère envasit per lei bralhas dei Wolfs e dei Wolfetas qu'escampavan sei sotas vestiments d'en pertot per marcar lo territori e m'empachar de m'assetar sus lo balcon, sortiguère a la chut-chut sus la musica de la pantèra rosa. Una bralha de banh sus lo closc, per posquer pas èstre reconeisser. La masca de cabussada sus lo nas. E mon pijamà regat. Lume frontau sus lo front. Tubà dins la boca. E d'un biais risible imitère lo vent amé lo braç. Lo lendeman Wolf trobèt son eslip sus la teulissa dau restaurant. Siéu un super-Tam.a
pofre e fièr de sa pofrièra
Vaqui la resulta de ma pesca. Amé ma pofrièra (dessenhada a despart de mei quasernets personaus) prenguère una pofrassa. Era una femèla de 1m20. 40 kilos. Siéu tras que fièr.
grècia: la nuech sota la terrassa
La nuech, parte sus una barqueta amé lei pescaires de la familha. Anam pescar lo pofre que manjarem deman a la Taberna Maria. Sarà la grand que bacelarà lo pofre. Lo pofre a un got iodat. Se manja fregit. Amé un bocin de lemon. Vos contarai pas ma partida de pesca qu'es mens apassionanta que mon repais de pofres au lemon.
dissabte, 20 de setembre del 2008
Grècia: Lo grand missant Wolf
Ma cambra a 15 euros. En causa deis envasidors fasiéu secar mei bralhas de banh sus lo porta mantèu, dessus lo liech. Lo dacos per se lavar lei mans avié la forma artistica d'una closca en plastic amé de pes. Per la frescor, lo ventilator en flors. Avian lo meme en co de ma bela-maire dins son HLM. Me balhèron la cambra sola a costat deis estelas. Onte la teulissa de la cambra d’en dessus es pas acabada. A costat, un parèu d’Olandés amé dos dròlles. I a una cafetièra vièlha que me fa lo café cada matin. I a un megòt mòrt sota lo liech. E un roman a l’aiga de ròsa en anglés sus la taula de nuech. Surament oblidat per l’Anglèsa que restava aquí, abans ieu, imagine. Sus la paret, una crosta assaja de reprodusir La Tabèrna Maria, amé de tons de blu graulenc. La terrassa granda perlonga lei cambras improvisadas leis unas a costat deis autras. Unei son d’armaris, d’autrei son d’estudiòs. Sent la frigida de lònga dins lei linçòus. Reste sus lei cosinas. E lei cosinas son reinas dins la cultura mediterrana. Es-ti pas tarrible lo bruch dies èrsas que te breçan e te resquilhan de musicas d’Odissèa, coma dins una còca pegada a ton aurilha ? Dolby-Estereó. Surround THX. Lo gost de la sau e son olor te pegan. Deman, prendrai lo desjunat, vista sus la mar. 15 euròs la nuech. Resterai aquí fins a mon despart a Atènas. Pas de violéncia aquí. Lei conversas amé leis olandés son agradivas. Podriá èstre lo paradis sus tèrras fins a çò que lo grand missant Wolf arribe.
Arribèt en Ray-Ban bling bling, camiseta Lacòsta, tongs Pumà, pèu Dessange, aurilha Black Berry. Cranc Dunhil. Es pas lo país dau sonrire. Parla un alemand dur a tres serenas minoras (de « pissosas » diriá Gainsbourg) alemandas que lo tocan, l’arrapan, l’idolatran, lo respiran, begon sei paraulas que son d’òrdres, d’asseguranças, de certituds, de l’autoritat, de la mesfisança, de l’egoisme, e de cadun-per-se. L’Europa modèrna e capitalista es arribada a la Taberna Maria. Fan de bruch amé lei pòrtas, amé lei pes, son bèus totei coma sus una cuberta de Vogue. Son arribats sus la terrassa coma leis grands actors traversan una scèna de tiatre. Amé velocitat, cargan de sacas elegantas. Bags espòrts vò de viatge, en pèu de cocrodila vò en pèu de coide. Passsan d’un punt de fugida a l’autra de mon agach desvariat. Son a rompre totei mei repèris de plenitud. E me balhan jà lo spleen. Silenciosament, aqueleis anamorfosas renan. Se vei per sei bocas torsudas. Maria, la chata, auriá pas reservat l’estudiò grand per elei. Wolf, lo dirai Wolf a l’Alemand, faliá ben trobar un escais a son attitud, dormirà amé una dei damisèlas dins lo placard a costat dau mieu que podriá semblar a una cambra. Es de papier de cigaleta. Se vei, lei dos apartaments ne son un grand qu’es estat copat en dos. Un fenestron nos dessepara velat per un ridèu de crespon. E çò que s’avison pas es que la sarralha mieuna bada en gròs plan sus lo liech dei calinhaires que s’escambian surament a cada nuech. Wolf e sei wolfetas estudian l’Art. Per marcar lo territòri an semenat de libres sus cada cadièra longa de la terrassa, cada taula de plastic, cada pavat onte se podriá marchar. Wolf es surament prof d’istòria de l’Art. Paure lop que se pren lo clòsc. I de beaufs que son afogats d’art. Me lo fau metre en tèsta. Lo monde es pas maniquean. E lei sensibles e cultivats son pas de lònga lei bòns cowboys dei westerns que, coma lo crese, pòdon sauvar lo monde e seis umanitats.
Lei jorns que seguiràn saràn lei pieger. Impossible d’aprofiechar de la terrassa sens tombar sus un libre sus Picassò, Dalí, Vialat. Impossible de s’assetar sens s’empalar sus la trenca cartonada d’una cuberta en papier glaçat d’un libre bèu. A tot malur, bonur es bòn : Quora son pas aquí pòs niflar lei bralhas de banh dei Wolfetas que s’espandisson sus lei rembardas dei balcons e qu’empachan ara la vista sus la mar. Leis olandés se son crispats. Restan cortesament a un recanton de la terrassa pegats a una taula en plastic, mudaràn quasiment plus per pas laissar la plaça. E la nuech, se levan cadun a torn de ròtle per se faire pas raubar la taula de jardin, lume frontau sus lo clòsc. Dabans la fenèstra de l’estudiò gausan pas plus bolegar. Un dei pichòts fa brom brom amé sei Majokits ®. Mai a la chut chut. Deman, desvariat per l’autoritat de l’agach glaçat dau Wolf (perqué lo bruch de la tuttut l’empacha de legir un article ponchut sus la caracterizacion espaciala dei mòstras moligassas en Catalonha Daliena), jogarà amé la Barbie ® de la Marieta per faire mens de bruch. Cadun s’enebis lo conflicte. Siam en vacanças.
Lo promier matin anèri a la vilòta d’a costat me crompar de cocas gregalas que semblan a la fogassa d’Aigas-Mòrtas talament son aranjadas. Amé lo sucre glaçat que fa la farandola sus una crosta un pauc mai dura pasmens. Me crompère de chocolat en podre un pauc poussós dins una espiçariá que i a pas que ieu per crompar de causas coma aquò en Grècia. Data limita dau produch que remonta a la copa dau monde de 1982 en Espanha. Faguère cramar de lach dins la cafetièra electrica que m’avisère qu’aviáu pas de caiçaròlas. Faguèt una crosta negra au fons de la cafetièra. Lo gost de rabinat balha de gost diriá ma grand. E m’installère, solet, tranquille, a la fresca, ras dau balcon onte Wolf aviá laissat sei cendras mòrtas e grisas, sei sietas salas, e una botilha de rosat au sòu. Coma siáu ninoi e que crese au paratge dau monde me cale sus la cadiera en plastic. E que te banhe un tròç de fogasseta dins lo mug, e que te banhe lei lebras de chocolat, e que te banhe un tròç de fogasseta dins lo mug, e que te banhe lei lebras de chocolat, e que te banhe un… MMM ! Acabat ! Tot d’una te surgís pas lo wolf e sei wolfetas? Tòrnan parier de la fornariá. Son totei en muscles, en botox, en popas grossas. Remarque pasmens leis anchoias pegadas ais uelhs du capolier alemand. Fa signe de levar sa man sus ieu, coma s’ère una mosca. Fau se levar e partir. E dins un anglés alemand me crida : « Breakfeast ! Breakfast ! ». Damatge ai pas trobat lei letras goticas per faire un efich d’autoritarisme. E sabètz çò que faguère?… A vòstrei comentaris per trobar la seguida !
Arribèt en Ray-Ban bling bling, camiseta Lacòsta, tongs Pumà, pèu Dessange, aurilha Black Berry. Cranc Dunhil. Es pas lo país dau sonrire. Parla un alemand dur a tres serenas minoras (de « pissosas » diriá Gainsbourg) alemandas que lo tocan, l’arrapan, l’idolatran, lo respiran, begon sei paraulas que son d’òrdres, d’asseguranças, de certituds, de l’autoritat, de la mesfisança, de l’egoisme, e de cadun-per-se. L’Europa modèrna e capitalista es arribada a la Taberna Maria. Fan de bruch amé lei pòrtas, amé lei pes, son bèus totei coma sus una cuberta de Vogue. Son arribats sus la terrassa coma leis grands actors traversan una scèna de tiatre. Amé velocitat, cargan de sacas elegantas. Bags espòrts vò de viatge, en pèu de cocrodila vò en pèu de coide. Passsan d’un punt de fugida a l’autra de mon agach desvariat. Son a rompre totei mei repèris de plenitud. E me balhan jà lo spleen. Silenciosament, aqueleis anamorfosas renan. Se vei per sei bocas torsudas. Maria, la chata, auriá pas reservat l’estudiò grand per elei. Wolf, lo dirai Wolf a l’Alemand, faliá ben trobar un escais a son attitud, dormirà amé una dei damisèlas dins lo placard a costat dau mieu que podriá semblar a una cambra. Es de papier de cigaleta. Se vei, lei dos apartaments ne son un grand qu’es estat copat en dos. Un fenestron nos dessepara velat per un ridèu de crespon. E çò que s’avison pas es que la sarralha mieuna bada en gròs plan sus lo liech dei calinhaires que s’escambian surament a cada nuech. Wolf e sei wolfetas estudian l’Art. Per marcar lo territòri an semenat de libres sus cada cadièra longa de la terrassa, cada taula de plastic, cada pavat onte se podriá marchar. Wolf es surament prof d’istòria de l’Art. Paure lop que se pren lo clòsc. I de beaufs que son afogats d’art. Me lo fau metre en tèsta. Lo monde es pas maniquean. E lei sensibles e cultivats son pas de lònga lei bòns cowboys dei westerns que, coma lo crese, pòdon sauvar lo monde e seis umanitats.
Lei jorns que seguiràn saràn lei pieger. Impossible d’aprofiechar de la terrassa sens tombar sus un libre sus Picassò, Dalí, Vialat. Impossible de s’assetar sens s’empalar sus la trenca cartonada d’una cuberta en papier glaçat d’un libre bèu. A tot malur, bonur es bòn : Quora son pas aquí pòs niflar lei bralhas de banh dei Wolfetas que s’espandisson sus lei rembardas dei balcons e qu’empachan ara la vista sus la mar. Leis olandés se son crispats. Restan cortesament a un recanton de la terrassa pegats a una taula en plastic, mudaràn quasiment plus per pas laissar la plaça. E la nuech, se levan cadun a torn de ròtle per se faire pas raubar la taula de jardin, lume frontau sus lo clòsc. Dabans la fenèstra de l’estudiò gausan pas plus bolegar. Un dei pichòts fa brom brom amé sei Majokits ®. Mai a la chut chut. Deman, desvariat per l’autoritat de l’agach glaçat dau Wolf (perqué lo bruch de la tuttut l’empacha de legir un article ponchut sus la caracterizacion espaciala dei mòstras moligassas en Catalonha Daliena), jogarà amé la Barbie ® de la Marieta per faire mens de bruch. Cadun s’enebis lo conflicte. Siam en vacanças.
Lo promier matin anèri a la vilòta d’a costat me crompar de cocas gregalas que semblan a la fogassa d’Aigas-Mòrtas talament son aranjadas. Amé lo sucre glaçat que fa la farandola sus una crosta un pauc mai dura pasmens. Me crompère de chocolat en podre un pauc poussós dins una espiçariá que i a pas que ieu per crompar de causas coma aquò en Grècia. Data limita dau produch que remonta a la copa dau monde de 1982 en Espanha. Faguère cramar de lach dins la cafetièra electrica que m’avisère qu’aviáu pas de caiçaròlas. Faguèt una crosta negra au fons de la cafetièra. Lo gost de rabinat balha de gost diriá ma grand. E m’installère, solet, tranquille, a la fresca, ras dau balcon onte Wolf aviá laissat sei cendras mòrtas e grisas, sei sietas salas, e una botilha de rosat au sòu. Coma siáu ninoi e que crese au paratge dau monde me cale sus la cadiera en plastic. E que te banhe un tròç de fogasseta dins lo mug, e que te banhe lei lebras de chocolat, e que te banhe un tròç de fogasseta dins lo mug, e que te banhe lei lebras de chocolat, e que te banhe un… MMM ! Acabat ! Tot d’una te surgís pas lo wolf e sei wolfetas? Tòrnan parier de la fornariá. Son totei en muscles, en botox, en popas grossas. Remarque pasmens leis anchoias pegadas ais uelhs du capolier alemand. Fa signe de levar sa man sus ieu, coma s’ère una mosca. Fau se levar e partir. E dins un anglés alemand me crida : « Breakfeast ! Breakfast ! ». Damatge ai pas trobat lei letras goticas per faire un efich d’autoritarisme. E sabètz çò que faguère?… A vòstrei comentaris per trobar la seguida !
divendres, 19 de setembre del 2008
ours
Vaqui ma cosina Cristina, dicha "Orangina".Chanson d'Ours ( c'est le nom du chanteur)
sur Inter
refrain:
secouez moi
secouez moi
sinon la pulpe elle reste en bas
moi je dis la chanson française, elle est sauvée
Aquo me rementa lo papet Pèire. Aviéu una cosina moligassa, mai moligassa, e qu'avié meme la broda de parlar. E mon grand li disié "orangina". E es vengut son escais! A l'ironia provençala! MDR!
Siéu pas encara au placard
Non. I a una forest qu'escond quauquaren. Mai ma forest es aqui. Verda e generosa. (non, parle pas de ma pilositat) Un de mei projèctes ven de sortir dau tirador dau capolier. Quora me veguèt leis uelhs tirats, proches deis uelhs d'un chot vo dau papa novèu (et pas le papà nouel) me sortiguèt quauqueis euros per batejar son agéncia d'un nom occitan. En Occitan! L'agéncia de viatge sarié bilinga. Coma lei carrièras de Barcelona. Come lei panèus de Grècia en doas escrituras. A! L'aubre pou me tombar dessus ara! Aurai fach mon obra per leis annadas de venir. La nacion tamtanenca me mercejarà.
Rotlèu Compressor au burèu de l'Agéncia de Viatge
Après mon pan blanc, vaqui mon chichi fregit.Au burèu de l'agéncia de viatge quora me parlan de mon poste, lei collègas dison: "rotlèu compressor", "chavana" e "revolum". Damisèla Jana - que gausa pas me regachar - me ditz qu'es pas plus aqui per l'uman mai per la chifra. E lo grand patron me parla dau monde dau trabalh coma d'una futura jungle. Quora vese que siéu absent dau fiquier de la presentacion dei noms dau personau, que mei projèctes de viatges son estats ensabalits sabe pas dins quin tirador pousos, me dise a cada minuta qu'es la fin. Lo pessemisme se fa rei. Lei gents, que s'èran crompats una disciplina, tornan tubar. E Lolo, qu'èra lo rai de solèu de l'ostau, rena de longa. Mentre que lo sindicat cala. Anem, me ditz una autra secretaria, siés joine, as un fum de ressorgas. Pos te reciuclar. Te crese. Vau anar vendre de chichis sus la plaja.
dimecres, 17 de setembre del 2008
diversitat culturala en dangier
APPEL A MOBILISATION – CMTRA (Rhône-Alpes)
DIVERSITE CULTURELLE, MUSIQUES DU MONDE, MUSIQUES TRADITIONNELLES, DEMOCRATIE CULTURELLE, CULTURE(S)...
EN DANGER...
NON !
Bonjour,
Par décision conjointe de l’Etat et de la Région Rhône-Alpes (PS) et après 17 années d’existence, le Centre des Musiques Traditionnelles Rhône-Alpes ne bénéficie plus de subventions publiques de fonctionnement depuis le 1er juillet 2008. Cette décision condamne le CMTRA en le menaçant de disparition et à l’arrêt total de ses activités dans le domaine des musiques traditionnelles et des musiques du monde au 30 octobre 2008 : information, ressources, organisation de concerts et de festivals, accompagnement d’artistes, ateliers et stages de pratiques artistiques, collectes, éditions, atlas sonores en Rhône-Alpes, publication de lettres d’information, conservation du patrimoine immatériel, archives sonores, …
À l’heure même de la mise en œuvre par la France des conventions internationales visant à la prise en compte des cultures minoritaires et du patrimoine culturel immatériel, alors que la France vient d’inscrire dans le premier article de sa constitution la reconnaissance des langues régionales, alors qu’elle préside l’Union Européenne au milieu de l’année européenne du dialogue interculturel, alors que le Président de la Région Rhône-Alpes fustige lui-même la politique culturelle de l’Etat sous Sarkozy...
Nous considérons que cette décision porte gravement atteinte :
- au DÉVELOPPEMENT des musiques, danses traditionnelles et du monde en région et au-delà, dans leurs dimensions patrimoniales, de transmission des savoirs musicaux, de la création artistique et de l’expression de la diversité culturelle, ainsi qu’à l’ensemble des acteurs qui les font vivre : artistes, facteurs et luthiers, ethnomusicologues, diffuseurs, organisateurs, militants, ...
- à l’exercice de la DÉMOCRATIE CULTURELLE et de la participation des citoyens, à travers le droit d’association, à participer à la gestion de l’intérêt général et à la mise en œuvre d’une action culturelle concertée et partagée.
Par notre signature, nous apportons notre soutien au CMTRA, et demandons à l’État et à la Région Rhône-Alpes de rétablir, de maintenir et de renforcer les missions et les actions du CMTRA de manière durable.
MERCI DE VOTRE SOLIDARITE ET DE DIFFUSER CE MESSAGE DANS VOS RESEAUX RESPECTIFS
________________________
Centre des Musiques Traditionnelles Rhône-Alpes
77 rue Magenta 69100 Villeurbanne Tél. 04 78 70 81 75 / Fax. 04 78 70 81 85 / E-mail : cmtra@cmtra.org
DIVERSITE CULTURELLE, MUSIQUES DU MONDE, MUSIQUES TRADITIONNELLES, DEMOCRATIE CULTURELLE, CULTURE(S)...
EN DANGER...
NON !
Bonjour,
Par décision conjointe de l’Etat et de la Région Rhône-Alpes (PS) et après 17 années d’existence, le Centre des Musiques Traditionnelles Rhône-Alpes ne bénéficie plus de subventions publiques de fonctionnement depuis le 1er juillet 2008. Cette décision condamne le CMTRA en le menaçant de disparition et à l’arrêt total de ses activités dans le domaine des musiques traditionnelles et des musiques du monde au 30 octobre 2008 : information, ressources, organisation de concerts et de festivals, accompagnement d’artistes, ateliers et stages de pratiques artistiques, collectes, éditions, atlas sonores en Rhône-Alpes, publication de lettres d’information, conservation du patrimoine immatériel, archives sonores, …
À l’heure même de la mise en œuvre par la France des conventions internationales visant à la prise en compte des cultures minoritaires et du patrimoine culturel immatériel, alors que la France vient d’inscrire dans le premier article de sa constitution la reconnaissance des langues régionales, alors qu’elle préside l’Union Européenne au milieu de l’année européenne du dialogue interculturel, alors que le Président de la Région Rhône-Alpes fustige lui-même la politique culturelle de l’Etat sous Sarkozy...
Nous considérons que cette décision porte gravement atteinte :
- au DÉVELOPPEMENT des musiques, danses traditionnelles et du monde en région et au-delà, dans leurs dimensions patrimoniales, de transmission des savoirs musicaux, de la création artistique et de l’expression de la diversité culturelle, ainsi qu’à l’ensemble des acteurs qui les font vivre : artistes, facteurs et luthiers, ethnomusicologues, diffuseurs, organisateurs, militants, ...
- à l’exercice de la DÉMOCRATIE CULTURELLE et de la participation des citoyens, à travers le droit d’association, à participer à la gestion de l’intérêt général et à la mise en œuvre d’une action culturelle concertée et partagée.
Par notre signature, nous apportons notre soutien au CMTRA, et demandons à l’État et à la Région Rhône-Alpes de rétablir, de maintenir et de renforcer les missions et les actions du CMTRA de manière durable.
PETITION EN LIGNE : http://www.cmtra.org/spip.php?article3874
TOUTE LA CULTURE EN DANGER – AUTRES APPELS (Blac collectif, Sauvons la Culture, ...) : http://www.cmtra.org/spip.php?article3911
REBONDS : http://www.cmtra.org/spip.php?article3924
COMPRENDRE LA SITUATION : http://www.cmtra.org/spip.php?article3889
REVUE DE PRESSE : http://www.cmtra.org/spip.php?article3925
AUTRES MOYENS D’ACTION : http://www.cmtra.org/spip.php?article3886
MERCI DE VOTRE SOLIDARITE ET DE DIFFUSER CE MESSAGE DANS VOS RESEAUX RESPECTIFS
________________________
Centre des Musiques Traditionnelles Rhône-Alpes
77 rue Magenta 69100 Villeurbanne Tél. 04 78 70 81 75 / Fax. 04 78 70 81 85 / E-mail : cmtra@cmtra.org
dimarts, 16 de setembre del 2008
Ana-Laura Thiéblemont
Ven d'espelir un polar sus lo mitan de la fotografia sota la forma d'una enquista. S'agis de La Mouche d'Alexandrie (La Mosca d'Alexandria) ais edicions Liana Levi. De notar dins aquèu roman saboros una reviradura en Provençau dins un pichot dialog! Vos aconselhe aqueu bon libre. Ana-Laura Thieblemont es una jornalista especializada en art e gemolog de formacion, mena d'enquistas sus lo trafic d'objèctes e de pèires preciosas. Es creatitz de beloias, e viu a Marsilha. La Mosca d'Alexandria es son segond roman. La reviradura en Occitan es estada facha per un collèga.
Anne-Laure Thiéblemont, La Mouche d'Alexandrie, Edicions Liana Levi
1, plaça Paul -Painlevé
Paris 5ena
França
www.lianalevi.fr
Lo libre sortirà en octobre. Es en pre-comanda dins lei bonei librariés.
Lo libre sortirà en octobre. Es en pre-comanda dins lei bonei librariés.
diumenge, 14 de setembre del 2008
Una passejada mediterranèa dins l'Art
Pèire Schwartz, Buts, 2008, Monde.Yael Bartana, A Declaration, 2006, Israèu.
Jumana Emi Abboud, The Pomegranate, 2005, Jerusalem.
Carrat d'Art. Nimes. Lo dimenche promier dau mes es a gratis. Alara, de cops que i a li vau. E veguère de causas meravilhosas. La mostra temporaria prepausa un viatge dins l'art contemporanèu mediterranèu. La promièra obra que m'agradèt fuguèt aquela miugrana. Es pas la "miugrana entre duberta" (La miougrano entre duberto) d'Aubanèu, sexuala e amorosa, non aqui sembla a l'arma, aquela qu'om "desgopilha". L'autor levèt cada grana, una per una. Puèi, lo "joc" fuguèt de tornar metre cada grana a sa plaça. Reconstituir la miugrana, que! La vida coma un eterne reviscolament.
La segonda obra ( A Declaration) fuguèt la d'un Israelian, qu'obra e vieu entre Tel Aviv e Armsterdam. Es una videoneta - pas trapada sus you tube, damatge! - d'un pescaire sus una barca que carreja un olivier. E lo viatge en mar dura. Rama que ramaràs. Sabèm pas a déqué sert l'olivier. Montatge. L'iscla. Lo batèu. L'iscla. Lo batèu. Lo tipe que trima. T'arriba puèi sus l'iscleta (aqueste cop!) que semblarié au dessenh de la planeta dau Princilhon de Sant Exupèri (Avèm lei referéncias que podèm...). Sus l'iscleta, te planta lo drapèu. Mais pas d'un cop de bagueta magica. O! Non pas! Pecaire! Es pas un Walt Disney. Es Stromboli. Derraba lo drapèu per plantar l'aubre. Lo simbole es aisat, me diretz. E ben non. Perque es dins la longor dau filme, e lo patiment, que se bastis lo simbole de patz. Cada cop de ramas, lo biais de montar sus l'iscla, de laurar la terra, de carrejar l'olivier, aqueu temps podrié èstre pesuc. Mai non. Dins una simplicitat granda que fa lei grands artistas (que siéu bon), Yael Bartana fai navigar son marin sus una mar d'oli, sota un cèu de paradis que te fan regretar tei vacanças, putan qu'ères ben a la Taberna Maria, a Mitilena. Mai es pas un agach narcissic sus tu que te prepausa, bogre de con d'Europenc Tamtanenc. Mais un polit messatge universau. Es pas deman que siéu critica d'art.
A la librarié trobère de libre que posquère pas me pagar en causa de ma perda de mon poder de crompas. Lo libre se ditz Buts. E a pas gaire de raport amé lo demorant. Mai es la librarié de Carrat d'Art. E èra la mema jornada. Es per aquo que n'en parle. Enfin... Buts es un libre de fotografias pres a travers l'encastre dei barras de balon. L'encastre dei barras cambia pas jamai es lo fons que cambia. Coma una mesa en abime dei luocs riches vo paures onte se pou jogar au balon. Esport dau pople. Es ben fach, mai costa un braç. E es força ben vist. Pierre Schwartz, Buts, Edicion Ville Ouverte, 2008.
E es tot per aujornd'uèi.
lei mistèris de lisbona
" Dijous 11 de Setembre. Resister. (...) Le seul espoir pour l'Europe est d'assumer son identité spécifique, y compris dans l'origine et le sens de son code moral, puis de résister. Il faut résister tous les jours, sous des formes aussi diverses que le refus de laisser mourir des populations et des langues, ou le refus de boire du sirop de cocaïne, lourd ou léger. Tout acte de création contre la stérilité, de vie contre la mort, de civilisation contre la barbarie, est une forme de résistance".
Eugèni Green: "Les mystères de Lisbonne" in Liberation dau dissabte 13 e dimenche 14 de setembre de 2008. Version papier.
Eugèni Green es un meteire en scèna conegut per son grand obra sus lo tiatre e la paraula baroca e per son cinèma singular: "Toutes les Nuits"(2001) (Totei lei nuechs), prèmi Lois Delluc, "Le Pont des Arts"(Lo pont deis arts) (2004). Es l'autor d'obras teoricas: La Parole Baroque (La paraula baroca), Présences, essai sur la nature du Cinéma (Desclée de Brouwer-Cahiers du Cinéma, 2003)( Preséncias, ensaj sus la natura dau cinèma), d'un recuelh de contes, La Rue des Canettes (La Carrièra dei Canetas).... Promier roman en co d'Acte Sud: La Reconstruction (Lo Reviscou) ven d'espelir. Es a virar un filme ara au Portugau: A Religiosa Portuguesa. Dins l'article escrich dins lo jornau francés Liberation, sota la forma d'un diari, l'artista ditz sa causida de virar au Portugau:" Portugau es estat generos amé ieu. Mentre que, dempuèi 5 ans, lo CNC rejita totei mei projects de long metratge, aqueu paison, riche en cineastes mai non pas en mejans, me balhèt la possibilitat de realizar un project nou. Espère que Portugau s'identificarà au filme".
Vos escrive de Madrid
Madrid e son arquitectura mondializada. Fotografias originalas dau Tam.
Aqui, un article legit dins lo Libe de la dimenchada:
Je vous écris de… Madrid - Vos escrive de Madrid
Je vous écris de… Madrid - Vos escrive de Madrid
La guerre des langues- Guèrra dei lengas
Per: Vicente Molina Foix - Traduit du Castillan par Claude Bleton - Rerirat dau Castilla per Glaudi Bleton.
QUOTIDIEN : samedi 13 septembre 2008 - Liberation, p.30
Mes parents se disputaient en catalan, et comme c’était un ménage bien assorti, ni mes frères ni moi n’avons appris cette langue. Si mes parents avaient été moins heureux, ou si j’avais grandi dans un pays sans dictature fasciste, il aurait peut-être fallu traduire ce texte du catalan, très parlé (dans sa variante lexicale valencienne) non seulement par mes parents, mais par la plupart des habitants d’Elche, la ville proche d’Alicante où je suis né. Mais dans les années 50, quand j’étais encore un potache, en Espagne la seule langue possible («la langue de l’Empire», disaient nos généraux) était le Castillan (l’espagnol). Et ce n’est qu’en Catalogne, et dans certains recoins de la Galice et du Pays basque, qu’a persisté, sous Franco, l’usage dans la sphère privée des langues autochtones.
Manifeste. A partir de 1975, avec l’instauration progressive de la démocratie, les Espagnols ont pu voter, voir des films auparavant censurés, être ouvertement communistes ou homosexuels. Et aussi parler, lire et faire des études en catalan, en galicien, en basque. Depuis le début de l’été, on discute beaucoup du risque que court la langue majoritaire, le Castillan, de perdre sa place dans certaines régions. Un manifeste pour la langue commune, rendu public en juin, fait l’objet d’une vive polémique, et il ne se passe pas de jour sans que le sujet soit abordé dans les médias ou les conversations. Défendu ou attaqué, il est utilisé comme arme de destruction massive par certains commentateurs et journaux traditionnellement de droite. Rappelons que les principaux signataires sont des gens de gauche et qu’ils n’ont pas grand-chose en commun avec l’idéologie ultraréactionnaire - encore impériale - de l’ex-chef du gouvernement Aznar et de ses alliés de l’Eglise catholique.
Pluralité. Le texte a été rédigé par le philosophe Fernando Savater, et on compte parmi ses instigateurs de grands noms de la littérature et de la pensée espagnoles, comme les romanciers Félix de Azúa, Alvaro Pombo et Mario Vargas Llosa (qui a la nationalité espagnole) , les essayistes José Antonio Marina et Carlos Castilla del Pino, ou Albert Boadella, qui dirige la compagnie théâtrale Els Joglars.Certains d’entre eux sont basques ou catalans de naissance, quoique d’expression castillane, et aucun n’est suspect de vouloir réimplanter le monolinguisme obligatoire. Ils dénoncent l’attitude des partis nationalistes au pouvoir en Catalogne, au Pays basque ou en Galice, responsables, selon eux, de dicter des lois qui réservent à la langue commune de l’Espagne une place infime dans l’enseignement général et universitaire. Des lois qui empêchent les «castillanophones» de ces régions autonomiques d’être pris en considération ou de recevoir des communications officielles dans leur langue, qui favorisent, pour les postes administratifs ou d’enseignement, les candidats qui, bien que moins qualifiés, parlent le catalan, le galicien ou le basque.
A Madrid, où j’écris cette lettre dans la langue que j’ai apprise à l’école et à l’université, et faite mienne dans mes livres, ce sujet épineux est regardé de loin et déformé par les intérêts locaux. En qualité de Valencien né dans une ville et une famille où on parle le catalan, je suis très sensibilisé à ce problème et naturellement en faveur de la pluralité linguistique, et de l’extension de ces langues autrefois interdites. Mais j’ai été très déçu par la plupart des arguments négatifs (voire insultants), le plus souvent repris par des intellectuels de grande valeur également, opposés aux auteurs de ce manifeste. Lesquels ont été accusés de «faire de la politique», comme si c’était honteux pour le citoyen non-élu, d’exagérer la fragilité d’une langue parlée par quatre cents millions de personnes réparties sur trois continents et, bien entendu, de faire le jeu de l’extrême droite.
Charité. Toute pression dans le domaine du parler des gens me semble odieuse, comme il le serait d’amputer une langue «forte» de ses richesses pour en donner à ceux qui en auraient «besoin», par une sorte de charité verbale égalitaire. Parmi tout ce qui a été lu et entendu ces derniers mois, l’avis le plus sensé à mon sens a sans doute été émis par l’excellent poète basque (qui écrit en euskera) Kirmen Uribe, lequel, après avoir demandé que l’on respecte les droits des parents qui préfèrent élever leurs enfants en castillan en Catalogne ou au Pays basque, où lui-même habite, donnait ce conseil : «Laissez la question linguistique en dehors des luttes partisanes.»
Videoneta originala dau Tam. Escotatz lo bruch dau trafic de la vila. Coma m'agrada!
dijous, 11 de setembre del 2008
foule sentimentale, il faut voir comme on nous parle, comme on nous parle
Maquina de pan blanc. Mon retrach. M’anoncèron uèi que l'agéncia onte obre podriá perdre 25 de cents de son efectiéu l’an que ven. E mon amiga L…, qu’es de lònga positiva, d’apondre : « Sariáu tu, pensariáu a una reconversion. As manjat ton pan blanc, Tam ».
dimecres, 10 de setembre del 2008
acimai, blog artistic en occitan
Mercés a l'internet, la vision de la lenga contunha de se modernizar e podètz descubrir d'estetica singularias. La que m'agrada es la dau Jaume que mescla imatges e tèxtes. Longa mai Jaume!
Sul siti aicímai :
Una òbra en òbras
:
uèlh de paraulas
tèxt e imatges de jaumes privat
(lo chantièr es dubert al public)
dintratz :
* *
A la web aicímai
:
uèlh de paraulas
(ull de paraules traducció al català en curs)
text i imatges de jaumes privat
una obra en obres
el taller és obert al públic
entreu :
* *
Sur le site aicímai
un chantier ouvert au public
:
uèlh de paraulas
(oeil de paroles, traduction à venir)
texte et images de jaumes privat
entrez :
dissabte, 6 de setembre del 2008
grècia: arts de viure.
6 de setembre de 2008 a 10 o 27.
Pas escotar lei consèus deis autres. Èstre se.
Vaquí çò qu’aprene en Grècia. A mon atge faudriá èstre mens influènciable. Es
la dòna dau Pèu gris que me mostrèt lo camin. S’ère demorat lo dròlle suau que
siáu totjorn estat, ben ensinhat, ben coma cau, sariáu encara a Vattera Beach
ambe lei Gorgonas, passariáu de longassas jornadas a l’ombra de l’ostau dei
Vièlhs de Drota per crenta de geinar pas vò de decebre. De decebre J e F ambe
quau m’ère engatjat, de pas rompre lo contracte qu’aviáu signat en França ambe
la pension de familha… non… gausariáu pas partir. Anem. Fai tirar Tam. En rota
per ton aventura borgesa que pren de proporcion d’aventurier a l’Indiana Jones.
Que podriás te negar dins un veire d’aiga de Tricastin.
Mete de temps per vos parlar de Melindà. Perque es
un pauc malaisat de descriéure un bonur ansin. Lo bonur veniá pas d’una
apparéncia bling bling que fariá gaudir la majoritat dei Francés. Lo bonur
veniá que lei gents d’enlai vivián de ren. Lo promier contacte fuguèt l’imatge
dau luòc. Imaginatz, una mena d’auberga, bastida forra-borra coma un ostau
d’Andriéu Franquin dins una forest de Palombia. De tudèus sorton dei parets
coma de grandeis aurilhas de marcian. Lo darnier estanci es pas acabat e sentes
ben que s’acabarà quora s’acabarà. Quora lo proprietari aurà lo temps. Vò
l’enveja. E de coloquintas de totei lei colors, balin-balan, dançan au vent
acrocadas ai palhassas dei teulissas de canèus que fan la terrassa dau
restaurant. Quauquei tocas de blu graulenc sus lei bastissas a la cauç te
rampelan que siás pròche de la mar. Aquela mar que pòs pas oblidar. Aquela mar
ai tres blus de Mitilena. Coma diriás una mofa ai tres chocolats. Tres blus.
Tres blus de Mitilena. Gromandisa dei gromandisas.
Lo segond contacte urós fuguèt lo gost. Lo gost dei
tautenas grasilhadas ambe una lesca de lemon e una sietassa de frigidas ostau.
E lo tresenc bonur es una mescladissa de sensacions : lei colors fòrtas,
l’ausida en estereò de la mar egèia, lo gost prononciat e salat dau manjar.
Leis enfants que jògan au mitan dei quauquei visitaires a l’ora dau penequet.
Au mitan dei taulas. Ambe lo paire que leis assaga en risènt fòrt sensa
s’avisar dei dos ò tres pratiquas que manjan a tres oras de la tantossada.
Es l’Art de l’enfança. La personalitat de la
chatona te pertoca. Maria, la mai pichòta, pòrta lo nom de la grand. Eritatge
miegterran. E aquò dona lo nom de l’aubèrga: Maria. Maria Taberna. Maria. Maria
es a evoluir au mitan d’una chormeta de drollets que capitan pas de faire la
lei. Se vei. Se compren. A l’imatge de la maire. A l’imatge de la grand. Que
devon existir dins la familha gregala dominada per la lassivitat violenta dau
mascle. La pichòta parla fòrt. Parla ambe lei dets, lei braç, gerís. Coma una
Mafaldà autoritària. Pas besonh de comprene la lenga d’Homère per se faire
entendre. Ambe son pèu lòng, tant lòng coma sa fòrça de chatona assegurada,
adoba, alestís lei jòcs, discutís l’ora dau penequet, dau repais, dei lagremas
e dau rire. Lei cosins, lo fraire que l’environan an pas mòt de dire. Es la
reina de l’enfança gregala.
Coma siáu torista. Siáu a idealizar. Me dise que
l’enfant gregau es pas l’enfant rei europenc. Es pas lo capriciós a la
Nintendò. Es pas lo rebecaire qu’a tot vist e tot viscut. Es pas lo subreactiu.
Lo fadat. Lo que t’escupís sus lei pès e que manja gras perque vòu manjar gras
e que sa maire saup pas dire de non a sei capricis. Que fa paur a sa maire. A
son paire. A son ensinhaire. E qu’en causa d’una separacion violènta e egoista
pòu tot faire. A l’ostau de son paire. A l’ostau de sa maire. Dins la classa de
son mèstre. Que parla coma parla la television. Que saup finala un fum de
causas e qu’as pas plus ren de li aprene. Levat de caler, benlèu. Es pas la caricatura
de l’enfança que la mondialializacion nos vòu donar. Non. Leis egoismes, lei
capricis, n’i a aquí segur. Mai tot es apasimat per lo bruch de la mar. Lo
matin, Maria pren sa planca per caressar leis ersas. Leis dròlles prenon de
plancas per caressar leis ersas. Es l’ora de cabussar dau pontet que perlonga
la bastissa coma una pasta de pofre. Maria cabussa dins son canard en plastic.
Lei dròlles cabussan dins sei canards en plastic. Maria bastís un amfiteatre
ambe lei codolets de la platja. Lei dròlles son d’esclaus bastissors. Coma
totei leis enfants dau mond, son de fedas de Panurge, ambe lo/la dominant(a) e
lei dominats. Lo mai pichòt a de mau seguir. Es una boleta que sòrt de l’uòu e
leis autres lei mòstran dau det lo camin de l’ostau quora oblida, dins la
precipitacion dau matin e dins l’estrambòrd dau jòc e d’un emplec dau temps
cargat, de cargar sei bralhas de banh. Lo chichibèli a l’er. La planca sota lei
braç, tornarà quaquei minutas mai tard, lei bralhas a l’envers.
I a Maria la maire. Una polida blonda, a la coa de
chivau, que s’asseta a costat de tu. E que te parla dins un anglés a la turca
de que vòls manjar. Demandas que que siága. Crida a sa maire lo que que siága :
« mamà ! mamà ! » Maria la grand es dins la cosina (anave dire la colissa). Verifica
se i a un que que siága. Brama quauqua ren d’incomprensible. Que sembla a un
non. Que sembla qu’as demandat la luna. Sembla que rena perque brama fòrt per se
faire ausir. E pasmens manjas çò qu’as demandat. Maria la maire es una modèrna.
Es minçorleta e sei joielariá acompanhan
son rire blanc e simple. Lo telefonet a portada de man, amb un lacet bling
bling pampalhetas per lo pas perdre. E l’olor fòrta e propreta d’un perfum
parisenc. Fa de galejadas. Es de dos monds. Es çò que fa sa pregonda riquèssa.
Aquí siam ben. Lei femnas son fòrtas. Lei femnas
son polidas. Vese Maria la mameta totei lei matins sus lo pontin. Leva lei
pofres que banhan dempuei la nuech de la velha dins de sacs de plastic.
Tresaurs de la pesca. Presents deis òmes pescaires. Solelhada. La mameta
delicata, lei cambas glabras, la faudau remontat en nos, bacela lei pofres sus
l’empont en plancas. Costela cada pasta. Puei en equilibri, monta sus la paret
du restaurant en plen èr, e sus sei puntas de dançairas fa secar sei pofres escartelats
sus un fiu de linge.
Son vièlh òme, a l’ombra dau restaurant, la bada
encara secretament sus sa cadiera. Solet au mitan de la sala. Sembla mòrt en
dedins. Ela, passa davant. Es encara viva. E maugrat son existéncia corporala
l’a ja oblibat. De còps que i a, dins l’espandida de l’espaci de taulas e de
cadieras, passa davant aquela treva sensa l’agachar. L’amor es mòrt. Se sent.
Dau parèu demòra un retrach de joinessa en negre e blanc dins la cosina. Jaunit
per lo temps (pas per l’òli que lo fornèu es environat proprament per de papier
jornau, au sòu coma sus lei parets). Un sordat e una polida gregaus fòrts dins
sei vint ans.
Lo 20 d'agost de 2013. 15 o 41.
Un viatge novèu sus Mitilena. Fa cinc ans ara que li vau. Me
remente dins leis ans passats de la fisança que me faguèron leis estajants
pauc-a-cha-pauc. Ansin, una annada me convidèron a una procession ortodoxa
esconduda. Eleni (en fach se ditz pas Maria, m'enganère sus lei pichons noms)
me fa una mapa. Mai coma comprene pas lo gregau sus lei panèus, que lei camins
son pas dessenhats, me perde dins lei pinèdas e lei camps d'oliviers. Enfin vos
fau part d'aquela mapa (qu'es un tresaur per ieu) e me diretz çò que
comprenètz...
dissabte, 30 d’agost del 2008
dijous, 28 d’agost del 2008
grècia: Una familha a Drota
Good Bye Vatera Beach. Coma faliá laissar l’ostalariá a toristas ais anglèsas e ai pichòts alemands que s’escampavan de codolets a travers leis matelas de la platja privada (privada d’educacion coma dins totei lei país civilizats), cerquère un endrech tipic onte lo temps, lei contrenchas e leis obligacions aurián pas son mòt de dire. Un endrech tanben que semblariá pas au Bocanet.
França. Avans ma parténcia, es l’amic J e sa femna F que dins son maset de la vila d’Agradà e dins son òrt surbrebèu que m’aconselhèron de retrobar una familha per escapar au torisme. Coma totei meis amics son a me rondelejar. E vòlon de ieu lo bonur qu’an viscut. Me contèron un rescòntre mai que bèu : A passat-temps, a Drota – entre Plomari e Vatera – èran venguts per se pausar amé la pichòta J. Coma ieu, avian logat una veitureta e virat sus lei rotas sens quitram de l’iscla, vertadièras tapa-quiéus que semblavan a mon Camin d’Aigas. Es a l'asard que trobèron Drota per i plantar cavilha un vintenat de jorns.
J me contèt son paradis. Coma lo matin dins la familha de Drota anava pescar amé mascas e tubà. Coma passava son temps amé F d’i legir. De participar ais olivadas dau matin. Dei presents recebuts. De l’òli ofèrt e que fuguèt trobat a la frontièra. Cò que fasiá tanben lo plaser de J es que lei gents de l’endrech que parlavan pas un mòt de francés vò d’aquel esperantò anglés que fa lo bonur dei viatjaires perduts, es qu’ èran galejaires coma tot pòple dau solèu. Atissavan mon J en li dire « La Sardina ». A la fin de son periple fuguèt son escais. Perque dins la mar Egèia pescava pas que de peis grands coma de Chickens Mac Nuggets. La Sardina ! Peis universau. Dèu se dire coma aquò en totei lei lengas, La Sardina.
Après lo bòns repais dins lo maset agradenc (muges grasilhats, tzatziki, merlusca en carpaccio per un avans gost a mon futur viatge), F e J me demandèron de causas precisas. Ma mission, se l’aceptave, èra de trobar l’endrech de paradis, de donar una boita de bònas au parèu grec amé una fotò d’elei per s’identificar e se reconeisser. Me balhèron tanben una letra en anglés universau per se rementar a son bòn sovenir. Mai… mèfi ! Parlavan pas un mòt de francés, d’anglés universau vò d’una autra lenga latina universala (me diguèron : « se la chata es aquí, te revirarà la letra en grec, qu’ensinha l’Anglés, se que non, siás perdut… »). Qunta que siegue d’universau, qué ! Mon rescòntre anava semblar a un episòdi sota-titolat en teletèxt de Mei Mans an la Paraula. Mai, demandar una cambra aquí, segond mei amics, sariá l’ideau. Me faliá indentificar lo parèu quora arribariáu au vilatjon. Sus la fotografia li aviá la maire dau pèu gris amé sa bloda blua de flors. Li aviá l’avi de la rauba negra. D’aquela lònga rauba negra que cargan lei femnas gregalas sus lei cartas postalas. E que semba a una tenguda de dòu. Mai F, qu’a totjorn son parlat franc diguèt : « Dèu èstre mòrta ara ». E la faguèt rire. Sus l’imatge, li aviá l’òme de l’ostau, risent e que me fasiá pensar a Walt Disney. Remarcarai puèi que l’òme a pas son mòt de dire dins la familha gregala. Pòu rire sus lei fotografias mai a pas son mòt de dire. Non. A non. A pas ren de dire. Taisa te un pauc. L’òme pega son quiéu a sa cadièra de sanha e se dèu caler. E aquò tanben es universau dins lei país dau Sud. L’autoritat seca de ta femna e ton quiéu pegat a la cadièra elegida (prenes de lònga la mema). E lo biais femenin de ta neneta de bailejar l’ostau sensa ton autorizacion… Tu, l’òme, as pas inventat l’aiga bolida nimai, enfin as pas lo gost d’inventar que que siegue…. E bramon, lei capolieras… Perque sabon pas parlar suau lei serenas. Bracejan en bramant. Brama que bramaràs femna, coma aquò pòde anar bèure mon ouzo tranquillet.
Après aquela digression (siáu pagat a la rega, coma lo Balzac) me vaquí doncas dins ma veitureta (Hertz m’aviá logat una alemanda a l’aeropòrt de Mitilena. ) a cercar lo vilatge de Drota. Per retrobar lo paradis perdut de J e F que sariá lèu lo mieu. Monta davala, monta davala, tapas-quiéus, traucàs e ravinas. Es París-Dakar. Rotas estrechas coma un estring. Pagans sus ases. Panèus en doas grafias. Vilatges onte passes en resquilhant, pèu, pèu, entre tres vò quatre cadièras que bolegaràn pas. E aquí la capela blanca anonciada. Tres carrieras escondudas sota la vinha dei teulissas. E una bela femna t’espèra de son pèu gris en reciuclant naturalament l’aiga de son aguier dins la tèrra de sei geraniums. Sembla sortida de la fotografia argentica de F. Dins la cortina leis òmes rison en prenent un café a la turca. L’ombra senhoreja. L’avi es pas mòrta. Pasmens, son sonrire me fa pensar a una grasilha de Sudoku. Ara fau comunicar. E, coma l’aviáu anonciat, mei mans an la paraula. La femna qu’es dau Sud a pas la paciéncia d’escotar mon esperanto tamtanesc. Se sasis de la fotografia, de la boita de bònas e va l’escondre dins son armari, dins l’escur de sa cosina. Sòrt amé un café clafit de moturas que siáu oblijat d’engolir per cortesia. La comunicacion passa maladrechament. Mai quora parle de J, la femna fa lo signe de son gròs ventre a l’avi que se rementava pas plus. E subran, dubris son clavier de pianò desacordat e ditz : « AAAAAA ! La Sardina! La Sardina ! ». Verai que J se porta ben.
Lei presentacions son fachas. Lo mirau es romput. Es ara, au moment fatidic, qu’espère que la matrona me prepause una cambreta dins l’ostau. E ben… ren… nada… non categoric de la man… L’auberga es tròp vièlha per un jovent coma ieu. Anava ben a la familha de J mai pas a un solitari. Es aquò que me fa comprene la femna amé sei gestes e son agach. Lo Pèu Gris, fòrta e viva, me parla d’una Melinda en bracejant dins l’èr per indicar la dirreccion… Melinda… es lo nom d’una blonda, perduda sus Metilena e que me vòu marridar ?… Non, non es un bòrd de mar plantat dins lo blu de Metilena. Es un paradís d’endrech onte fa bòn restar e pas jamai tornar. Onte lo temps cala. Onte l’enfáncia senhoreja, lieura e inventiva. Onte lei familhas vivon de sa pesca e fan manjar tot un vilatge. Onte lei cadieras comunican sempre amé lei cadieras sens lei ondas negativas dei portables. La dòna dau pèu gris saup ben çò que m’indica. Amé son seisenc sens de maire, compren que l’endech que me ditz sarà pas lo de J e F, mai lo de Tam. Per bastir una istòria nòva. La mieuna.
França. Avans ma parténcia, es l’amic J e sa femna F que dins son maset de la vila d’Agradà e dins son òrt surbrebèu que m’aconselhèron de retrobar una familha per escapar au torisme. Coma totei meis amics son a me rondelejar. E vòlon de ieu lo bonur qu’an viscut. Me contèron un rescòntre mai que bèu : A passat-temps, a Drota – entre Plomari e Vatera – èran venguts per se pausar amé la pichòta J. Coma ieu, avian logat una veitureta e virat sus lei rotas sens quitram de l’iscla, vertadièras tapa-quiéus que semblavan a mon Camin d’Aigas. Es a l'asard que trobèron Drota per i plantar cavilha un vintenat de jorns.
J me contèt son paradis. Coma lo matin dins la familha de Drota anava pescar amé mascas e tubà. Coma passava son temps amé F d’i legir. De participar ais olivadas dau matin. Dei presents recebuts. De l’òli ofèrt e que fuguèt trobat a la frontièra. Cò que fasiá tanben lo plaser de J es que lei gents de l’endrech que parlavan pas un mòt de francés vò d’aquel esperantò anglés que fa lo bonur dei viatjaires perduts, es qu’ èran galejaires coma tot pòple dau solèu. Atissavan mon J en li dire « La Sardina ». A la fin de son periple fuguèt son escais. Perque dins la mar Egèia pescava pas que de peis grands coma de Chickens Mac Nuggets. La Sardina ! Peis universau. Dèu se dire coma aquò en totei lei lengas, La Sardina.
Après lo bòns repais dins lo maset agradenc (muges grasilhats, tzatziki, merlusca en carpaccio per un avans gost a mon futur viatge), F e J me demandèron de causas precisas. Ma mission, se l’aceptave, èra de trobar l’endrech de paradis, de donar una boita de bònas au parèu grec amé una fotò d’elei per s’identificar e se reconeisser. Me balhèron tanben una letra en anglés universau per se rementar a son bòn sovenir. Mai… mèfi ! Parlavan pas un mòt de francés, d’anglés universau vò d’una autra lenga latina universala (me diguèron : « se la chata es aquí, te revirarà la letra en grec, qu’ensinha l’Anglés, se que non, siás perdut… »). Qunta que siegue d’universau, qué ! Mon rescòntre anava semblar a un episòdi sota-titolat en teletèxt de Mei Mans an la Paraula. Mai, demandar una cambra aquí, segond mei amics, sariá l’ideau. Me faliá indentificar lo parèu quora arribariáu au vilatjon. Sus la fotografia li aviá la maire dau pèu gris amé sa bloda blua de flors. Li aviá l’avi de la rauba negra. D’aquela lònga rauba negra que cargan lei femnas gregalas sus lei cartas postalas. E que semba a una tenguda de dòu. Mai F, qu’a totjorn son parlat franc diguèt : « Dèu èstre mòrta ara ». E la faguèt rire. Sus l’imatge, li aviá l’òme de l’ostau, risent e que me fasiá pensar a Walt Disney. Remarcarai puèi que l’òme a pas son mòt de dire dins la familha gregala. Pòu rire sus lei fotografias mai a pas son mòt de dire. Non. A non. A pas ren de dire. Taisa te un pauc. L’òme pega son quiéu a sa cadièra de sanha e se dèu caler. E aquò tanben es universau dins lei país dau Sud. L’autoritat seca de ta femna e ton quiéu pegat a la cadièra elegida (prenes de lònga la mema). E lo biais femenin de ta neneta de bailejar l’ostau sensa ton autorizacion… Tu, l’òme, as pas inventat l’aiga bolida nimai, enfin as pas lo gost d’inventar que que siegue…. E bramon, lei capolieras… Perque sabon pas parlar suau lei serenas. Bracejan en bramant. Brama que bramaràs femna, coma aquò pòde anar bèure mon ouzo tranquillet.
Après aquela digression (siáu pagat a la rega, coma lo Balzac) me vaquí doncas dins ma veitureta (Hertz m’aviá logat una alemanda a l’aeropòrt de Mitilena. ) a cercar lo vilatge de Drota. Per retrobar lo paradis perdut de J e F que sariá lèu lo mieu. Monta davala, monta davala, tapas-quiéus, traucàs e ravinas. Es París-Dakar. Rotas estrechas coma un estring. Pagans sus ases. Panèus en doas grafias. Vilatges onte passes en resquilhant, pèu, pèu, entre tres vò quatre cadièras que bolegaràn pas. E aquí la capela blanca anonciada. Tres carrieras escondudas sota la vinha dei teulissas. E una bela femna t’espèra de son pèu gris en reciuclant naturalament l’aiga de son aguier dins la tèrra de sei geraniums. Sembla sortida de la fotografia argentica de F. Dins la cortina leis òmes rison en prenent un café a la turca. L’ombra senhoreja. L’avi es pas mòrta. Pasmens, son sonrire me fa pensar a una grasilha de Sudoku. Ara fau comunicar. E, coma l’aviáu anonciat, mei mans an la paraula. La femna qu’es dau Sud a pas la paciéncia d’escotar mon esperanto tamtanesc. Se sasis de la fotografia, de la boita de bònas e va l’escondre dins son armari, dins l’escur de sa cosina. Sòrt amé un café clafit de moturas que siáu oblijat d’engolir per cortesia. La comunicacion passa maladrechament. Mai quora parle de J, la femna fa lo signe de son gròs ventre a l’avi que se rementava pas plus. E subran, dubris son clavier de pianò desacordat e ditz : « AAAAAA ! La Sardina! La Sardina ! ». Verai que J se porta ben.
Lei presentacions son fachas. Lo mirau es romput. Es ara, au moment fatidic, qu’espère que la matrona me prepause una cambreta dins l’ostau. E ben… ren… nada… non categoric de la man… L’auberga es tròp vièlha per un jovent coma ieu. Anava ben a la familha de J mai pas a un solitari. Es aquò que me fa comprene la femna amé sei gestes e son agach. Lo Pèu Gris, fòrta e viva, me parla d’una Melinda en bracejant dins l’èr per indicar la dirreccion… Melinda… es lo nom d’una blonda, perduda sus Metilena e que me vòu marridar ?… Non, non es un bòrd de mar plantat dins lo blu de Metilena. Es un paradís d’endrech onte fa bòn restar e pas jamai tornar. Onte lo temps cala. Onte l’enfáncia senhoreja, lieura e inventiva. Onte lei familhas vivon de sa pesca e fan manjar tot un vilatge. Onte lei cadieras comunican sempre amé lei cadieras sens lei ondas negativas dei portables. La dòna dau pèu gris saup ben çò que m’indica. Amé son seisenc sens de maire, compren que l’endech que me ditz sarà pas lo de J e F, mai lo de Tam. Per bastir una istòria nòva. La mieuna.
E laisse la genta familha per mon endrech.
Subscriure's a:
Missatges (Atom)