divendres, 12 de juliol de 2013

idèas negras per Franquin


 Un bon dessenh, bona animacion. Pasmens lei cabussadas de la fin son pas pron longas e laissan pas lo temps la soscadissa coma la lectura d'un album lo permet.

Gaston animat


Una capitada! L'univers de Franquin es ben respectat... fins a la signatura! Sabe qu'existisson leis albums en occitan, ara manca lo dessenh animat.

Bruce Blitz: coma dessenhar una benda dessenhada



Es aisat aisat!

Pasolini - "Ab joi"


dijous, 11 de juliol de 2013

Fanquisme

Après la descuberta ufanosa de la linha clara, avans que de m’interessar a la benda dessenhada adulta, i a un gèni que fa la transicion. Es Andrieu Franquin. M’agrada son periòd deis annadas setantas onte lo trach es viu, nervós, pròche de l’esquissa au gredon. Te balha un moviment, un energia que tròbe pas en cò deis autrei dessenhators. A tanben un sens dau cadre que fa bolegar una vila. Fa sortir lei personatges dei recantons : un morcèu d’aurilha, de capèu, d’esquina e tot s’anima. A un sens dau detalh tarrible que fa que pòs tornar legir tant e tant un album qu’i trobas sempre dins lo dessenh quauqua ren de novèu e de flame. Lo detalh se perlonga fins a la signatura de l’autor qu’es dispariera d’una planca a l’autra. Mercés au paire de Gaston, vene un fanatic de la BD. Un colleccionaire bauj. Ma vision inspirada per çò que legisse treva ma vida de pre-ado. Quora leis adults me parlan vese de bofigas en dessús de sei testas : lo punt interrogatiu de l’intrigat, l’exclamatiu de l’estonat, lo còs sagetat dei disvorciats. Refusant de venir grand m’embarre dins un mond de papier inspirat per la benda-dessenhada franco-belga.
Dessenhs dins lei marjas, pendent lo film, a l'esconduda dins la nuech, creacion d'un fanzina sus de quasèrns brolhons per lei collègas, dessenhs sus lei mans, lei braç, dins la sabla, pendent lei jòcs de societat, pintura sus lei camisòts, sus lei parets, lei taulas e lei fenèstras. Dessenhs d'en pertot. E marridei nòtas. Lo conselher d’orientacion me refusa de me veire intrar dins una escòla de jornalisme per faire de dessenh d’umor. Crese qu’ai viscut aquò coma una promièra mòrt.  Ja en cinquenca l'escòla publica me ditz qu'es acabat. E quora dessenhe (dessenhe d’en pertot, fau dire) la maire me pica sus lei dets. Pasmens es abonada au Canard Encadenat dempuei qu’es liceana… Mais dins una vila de Provença, dessenhar es pas una situacion. Pas una situacion fixa, mai que mai. E fau laissar lo dessenh e l'art artistic ais autres: aquelei qu'an lei mejans dei vilas e (segon la maire) de bònei relacions.
Mon paire que m’a sempre ofèrt de libres (es lo solet caprici que me passava : lei libres) m’ajuda de trobar un recuèlh d’entrevistas rar d’Andrieu Franquin. S’agís de E Franquin creèt Lagaffe (uei agotat). Me remente que trapam aquela belòia sus lei laissas d’una librariá especializada dins un pòrt de la Rochela. Me demandes pas perqué la Rochela. Viatjaviam dins França tota. E fasiáu totei lei bònei librariás coma lo surfer fa totei lei bòns espòts.
 Legisse aquò sur lo retorn  a l’arrier de la vièlha Fiesta roja sensa racar. D’auto vias en auto vias, de resto rotas en restos rotas, laisse pas lo libre deis uelhs. Comence de comprene qu’un creator es sempre negre, pessimista, insatisfach.  Franquin i descriu la genèsi de caduna de seis òbras. Es per aqueste libre que l’acte creatiu dins sa soscadissa comença de m’interessar. La benda dessenhada pausa lei bònei questions sus l’art per l’enfant que vòu s’i interessar. Es una dubertura artistica e plastica dei belas.
I aprene l’expression « depression nervosa » e seis efiechs sus l’òme. Franquin dins leis annadas uechantas perd lo gost per obrar. E oblida quitament son còp de gredon. Saup pas dessenhar. Sabe pas plus s’es après que crea leis « idèas negras », son cap d’òbra, editat per Audie e Fluide Glaciau. Prefaçat per Gòtlib. Mai ven una apròcha nòva de la benda dessenhada adulta : violenta, politica, porcassiera,pessimista. Cada dessenh es fach punt per punt a la pluma. En negre e blanc.Fa pensar a d’aigas fòrtas. Una mestria que m’espanta.
Laisse lo Jornau de Miquet per Spiro que fa parèisser a l’epòca de fuelhetons mai adults (per tròç de 15 a 16 paginas cada setmana, çò que te fa a la fin dau mes un album en entier). Mai Franquin desaparèis dau jornau. Mon papet me crompa e m’escond cada setmana lei numèros. E ieu,quora lei descubrisse dins l’òrt bèu, espie lo jornau per i trobar una cubèrta dau mèstre. Malastrosament, lei Gaston se faràn rares,e vesèm que Franquin perd son biais. Reconèisse pas plus son trach nervós. E nos  laissa a la fin deis annadas 90 que son meis annadas fac.E meis annadas definitivas d’abandon au dessenh.

Ara te presènte mon Tresaur dau Franquinitge. La colleccion privada, polida coma una saquet de bilhas, de Tamtonet. Toques pas. Enebit de fotografiar. Seguissètz lo guida!
Fin deis annadas 80: Espère de setmanas en setmanas l'aparicion de Franquin dins lo jornau Spiro. Lo grom nos fa present d'una tiera de cartas "monstruosas". Subran, coma espelidas deis Idèas Negras e dau Trombone Ilustrat, vaqui lei pichons mostres de Franquin! Un avans tast a son retorn? Aquelei cartas son agotadas uei. Renes pas. Es pas la pena.
A la debuta deis annadas 2000,  a l'espèra e a l'agachon dei dessenhs rars e cars de Franquin. Comence de trabalhar un pauqueton. E mei promierei pagas son consacradas au 9en Art. Mai... lo collèga que me ven l'album saup pas lo prètz d'aquela quatrenca de cuberta...
1997: Leis adieus d'Andrieu Franquin dins Télérama. Saludat per un mèstre de mai: Tardi. Non, plores pas.
Debuta deis annadas 2000: aqueste m'a costat un braç. Es un album sople de 1978 ambé de BD inedichas. Crompat a la "Bouquinerie du Languedoc, 12 rue de l'Université, 34000 Montpellier". Non, es pas per tu. Lo bon recanton ne'n voudrà pas.
La pagina de garda dau meme album. Ne'n revira lo foisonament d'Andrieu Franquin dins son dessenh viu. Lo moviment. La mescladissa de dos univers (Gaston e lo Marsupilami) m'agradan. Meme se sabe pas se son fachs per èstre ensems... A dequé pensas?
Lo libre de la revelacion artistica. Ara agotat. Una perla. Clafit d'umanitat e de dessenhs beus: "Diga papà, qu'es la depression nervosa?"-" Cala-te e legis!"
Una quatrenca de cuberta que m'a costat un braç. Plores pas.
Un pre-adolescent afogat. Colors a la cira (m'agrada, pense que fa un esfiech: "papier glaçat"). 1988. Aqui comprene que ploras tant es polit.
 Un de mai, mai au futre!Perdes ta votz?

 Fin  deis anndas 80: E la paret de ma cambra d'"ex-enfant"! Pintada per un collèga. Ambé de la  pintura per lei pichonei veituras!
Un bel inedich. Seria numerotada per Philips. Crompat au festenau de BD de Nimes, fin deis annadas 80 benlèu. Còsta un braç. Au dedins: de gags inedichs signats Franquin.

Un dedicadis de Tronchet


Promier festenau de bendas-dessenhadas a Nimes, doncas. Après Cauvin se sarram de Tronchet. Es un atge que mei lecturas començan d’evoluir. Quite l’enfància pauc-a-cha-pauc. Es la descuberta de Fluide Glaciau ambé sei racòntes porcassiers, burlescs, ironics e flames. Siáu incapable per ara de citar lo nom deis autors. Pasmens Tronchet (pense) es a sei debutas. E me fa un polit dessenh. Au marcaire e ambé de pintura. Li dise (sempre timidòt) que la revista m’agrada. Me demanda de títols, d’autors. Coma siáu incapable de respòndre lo papà ditz : « es un pauc impressionat… » La timiditat a de bòn quora se ne’n servissèm…
Dedicadis, pagina de l'album de:  Tronchet, Les Damnés de la Terre Associés: Stars Toujours!, Paris, França, 1988. Colleccion personala dau Tam.
 

diumenge, 7 de juliol de 2013

Una signatura de Leturgie e Leturgie.


Un ex-libris de Polstar (bonus). Librilhon signat et numerotat per Léturgie, edicions treize étrange, Paris, Franca, 2001. Colleccion personala dau Tam.
Una signatura de  Jean Léturgie e Simon Léturgie.
A l'espelida de Spoon and White, Spoonfinger, Belgica, Dupuis, 2002.
Una parodia capitada de JAMES BOND. Colleccion personala dau Tam.

Negre e blanc ai rescòntres de la fòto en Arle

Escorreguda negra e blanca dins un esperit de descuberta. Tresaurs dau passat, preséncias d'uei.
Fotografias deis annadas 50: Guy Bourdin.
Fotografias chilianas: Sergio Larrain (agéncia Magnum).
150 tiratges seleccionats per Agnès Sire (Fondacion Cartier-Bresson).
Fins au 22 de setembre.
Sòrga: Midi Libre.
Guy Bourdin.

 Sergio Larrain