Lei Messòrgas - 4

Ai pas temps d’escotar sei lausenjas. Que me diga onte se tròba lo tresaur, lèu ! Lèu que faga son plan ! Pense qu’a un fum d’argent. Varòt, ne’n siáu segur, garda lei pecetas ròsas de un, dos cents que li dònan lo monde dempuei d’annadas. Se tròbe sa fortuna e que la balha, anarai pas a l’escòla deman, anarai ambe Mamà sus l’illa gregala retrobar papà e aurai pas plus besonh de faire leis exercicis per la vida tota, e tubarà pas plus sei Fine, e serà pas plus trista, e aurem pas lei telefonets que nos gastan la vida e viurem nús, e Papà aurà pas plus besonh de navegar e passarà sa vida a potonejar mamà. Aurà pas plus ren de dire Viger e la veirai pas plus. Plus jamai. Serai ric. Poirà pas bramar perque ponchine dins mon quasèrn de mats. Poirà pas plus bramar qu’es Varòt que ponchina dins mon quasèrn de mats, desenant. Poirà pas plus cridar perque pense que lei matematicas servisson a ren. Subretot per lei gents rics. Nani. Serai autra part, dins una vida onte solets l’argent e lei matematicas servisson a ren mai que mai quand siás ric. Nani. Serai autra part, onte, solets, bastaràn lo solèu e l’argent. Farai d’esculpturas de sabla que me lèvera la mar. D’esculpturas de sabla que semblan a mei personatges sus mon quasèrn de mats. Pintarai una palissada bèla a l’entorn de la cabana nòstra quilhada dins leis aubres que nos servirà de nis, una cabana enviroutada de rosèlas, roge viu.

De seis dets negràs, apueja fòrt sus lo gredon, Varòt. Lo dessenh representa lo mai grand dei pins pinhons au mitan de la pinèda. Dessenh detalhat de fuelhatges. Estompa lo granit au pè dau pin per afortir leis ombras. Siáu espantat per tant de tecnica e de rigor. Dins una vida mai : èra un Artista, Varòt ? Un Artista que pudís mai un Artista ? Nos dessenha : sembla nosautres. Puei fa una sageta que mena au mai grand e au mai vièlh dei pins pinhons e a la tresenca rasiga que sortís, apueja fòrt sus la mina :

- Es aquí que se tròba, aqueu tresaur, au mitan de la tresenca rasiga que sortís.

Excitat per l’idèa de trobar fòrça d’argent, me reconéisse pas plus. Gause li parlar, tanque meis uelhs dins seis uelhs. A pron pena, se m’ausisse dire :

- Enfin ! Se i a un tresaur au pè de l’aubre, Varòt, perqué restas aquí ? Ambe tei biais crassós ? Podriás èstre fòrça ric e pasmens te pagar una docha ! Una docha vertadièra, ambe d’aiga, pas de bièrra ! Una docha dei tudèus d’aur !

- Perque… bota ! comprendàs mai tard ! Quora auràs trobat la boita dei biscuech. Zo ! Dau ! Mossalhon ! Vai ! Vai !

Çò que fau e me dirigisse cap au camin esquissat. Aquò’s pas complicat. Ai mon idèa dau camin. Aquò vai ben. N’i aurà per cinc minutas. Aquí mon plan : destèrre lo tresaur. Tòrne la boita a Varòt. Prene çò dedins. M’entòrne a l’ostau. Vau gostar, mòstre puei lo butin a mamà que m’a punit promier car siáu en retard puei logam lo batèu sus internet per deman que nos menarà en Grècia per la vida tota, puei papà navegarà pas plus, e puei, e puei, e puei farai una palissada enviroutada de rosèlas nautas dins una cabana que nos servirà de nis. Brèu, me tòrne dire tot aquò. Cinc minutas dins una vida : aquò fa pas ren. Ai lo drech de mancar l’ora. Ai lo drech de trapar lo tresaur per rendre mamà urosa. Ai drech de desobeïr.

Escale lo ribàs e me dirigisse cap au grand pin pinhon, pas tròp luenh, pas tròp pròche, direcccion la tresenca rasiga que sortís. Mai s’es cortet lo viatge, l’entreprèsa es riscosa.

Reconèisse Tomàs, aqueu grand tòti dau collègi, que m’arrèsta. S’escond per tubar. Pudís lo tabac. Ai l’impression que sa tubèia fai de dessenhs de tèstas de mòrt dins lo mistrau que s’arbora. Tampa lo camin. Perde mon temps. Siáu preissat : deve trobar ma fortuna, me faire perdonar de mon retard per cambiar de vida. Me buta lo delinquent.

- Qué fas aquí sus mon territòri ? Veses pas que siás au mieu ? Passaràs pas !

Verai que dins la pinèda, nos fau pas i anar : es lo camin dei grands que potonejan lei drolletas e fan d’autrei causas que me pareisson mens claras. Me bota, un còp de mai, Tomàs. Me pren per leis espatlas, me bolega. Un gigant ! Ensaje de li donar de còps de pè. Tròp tard. Enfonsa ma tèsta dins la fanga. Un còp, dos còps, tres còps. Mon vestit de pirata s’estraça. Lo tricòrn de capitani rola sus una peta de chin, mon folard se desnosa e s’envòla cap au castèu Sihol, ma longa vèsta de tèla de vèla s’arrapa a un bartàs ponchut, s’estira per s’estraçar. Me sòbra la talhòla, mei braias cortetas qu’i marche dessús per téner drech, mai cabusse sensa relambi : s’estraça ai ginolhs, perde una de mei cauçaduras dei blocas. Malur ! Qué va pensar Papà se s’entòrna e vei son present barca a travèrs ? Tomàs m’acaba ambe de grands còps de pès sus la tèsta. Ma cara se fa blava. Sotalèva un rocàs per m’ensucar. Aquí tot es rocàs. Mai siáu testard e coma au balon, resquilhe, quora me corrís après. Sentisse lei calhaus e lei pinhons dei pins que me degalhan lei pès. (... de seguir).

La Ròca dei Gabians 2

Capítol un

Lo pichon malaut

En 1854, vèrs lo mitan d’abriu, s’arrèstava a l’intrada dau pòrt la veitureta que fa lo servici entre Gueranda e Poliguen. Promier, ne’n davalèt una chatoneta, segond un drollet que recebèt dins sei braç, tresen la serviciala que l’acompanhava. Palle ; maigre e s’estransinant, aviá pas que cinc ans lo drollet mai ne’n teniá mai de sièis. Fasiá sa crotz la chatoneta ; l’èr de tristum espandit sus son caratge doç ne’n disiá mai que non pas la color de sei vestits. Lei malas que lo veiturier cargava sus lo cai mostravan pron que veniá pas a Poliguen per i passar sonque que quauqueis oras. D’efiech a pron pena arribada s’ocupèt sensa relambi a cercar un logament que li agradèt per un sejorn de quauquei mes. Èra pas tissosa : dos membres, aquò bastava ; pron qu’aqueu onte restariá ambe son fiu fuguèsse espandit, aerat, solelhat, dubèrt sus la mar. Trobèt aisidament çò que cercava e s’installèt, tot d’una, en cò de bònei gents, dins l’ostau d’una familha de pescadors.

La cambra onte restava en dessús dau planpè ; e mai recampant totei lei condicions vougudas, èra,  va podèm creire, un jaç modèste. Lo faguèt lèu a son gost. An lo nas per l’adobament, lei femnas, e sabon, coma leis aucèus, se faire un nis polidet amb un pauc de crin, de mofa e de peu foletin. Aviá environat de sei cortinas blancas e frescas lo liech onte son fiu dormissiá pròche d’ela, pausat de cortinas de Pèrsa a cada fenèstra, gitat sus lo malon un palhet de jonc, cubèrt d’una de sei ponchas, coma un tapís, la taulassa grossièra onte recaptava sei libres dessús, sei cofrets, sei boitas d’obratge e totei leis objèctes d’àbits.

 Ja lei cauquilhas e leis augas de mar, lei codolets redondets e venats de negre ò de ròse qu’aviá recampats sus la grava, lei promièrei flors de la prima qu’aviá culhidas lòng de la còsta ò dins lei asclas dei rocàs, moblavan lei tauletas rusticas d’un pòst improvisat.

Èra reglada son existéncia, èran prèsas seis abituds. Passava quasi totei sei jornadas a la fresquièra ambe lo Marquonet que menava de lònga amb ela e qu’acostumava pauc-a-cha-pauc a la bronzidura, ai fòrts ventolets, ais espocs de l’èrsa, ai raissas tèbas dau cèu. Faliá ben un temps gròs per la téner au logís. La màger part dau temps, a la peissonariá, s’anava assetar dins una dei calancas dau maratge, e, mentre que lo pichoneton, tant delicat, tant freule, tant feblòt, s’aventurava sus leis estèus, ela brodava ò fasiá de la taspissariá, sensa lo perdre de vista un momenet e tot en l’excitant de sa votz. Quora ne’n podiá pas plus lo pichon e que semblava dire seba, s’arborava l’envolopava dins son entier dins una poncha ò dins una manta, lo cochava sus la sabla caufada per lo solèu, e, li fasènt un cabeç de son pitre lo breçava, l’endormissiá sus son còr. Mai d’un còp la vegueriam tornar au vilatge ambe son doç fais dins sei braç. La nuech venguda, acomodava d’esperela lo liech, e restava au cabeç de son miston, fins a çò que cluquèsse sei parpèlas. Partènt d’aquí, s’aparteniá. Assetada davant sa taula, se metiá a escriure, e, durant d’oradas corrissiá sus lo papier e sensa relambi la pluma sus lo papier. Regolava ansin, dins una confidéncia muda, sei crenhenças, seis espèrs, e lo tendrum que son arma n’èra clafida.

Vaquí coma èra lo biais de viure de Na Enric au Poliguen. Leis estajants dau pòrt sabián pron de son astrada çò que ne’n vesián ; desiravan gaire ne’n saupre mai : son pas curiós lei gents que trabalhan. Pasmens, me va fau dire lèu, que i aviá ges de mistèri dins la vida d’aquela chatoneta d’aquí : una vida tant escrèta aviá ren d’escondre. (de seguir...)

Lei Messòrgas 3

Polida serada. Lo cartable sur l’esquina, mau fardat coma un bandit dei mars, marche en fasènt de grands lòngs pas majestuós sus la penda de Mont-Duplan ; clacan lei blocas de mei cauçaduras. Aquela còla, es mon espendida de sau, mon ocean de traucar, es mon batèu ! Lei mametas que traversan la carriera ambe sei deambulators e s’endraian cap a l’EHPAD dau fons, me mandan de potons brusènts : son mei peis-ventosas. Leis autrei mamàs, que parlan a la chut-chut e me regachan de sei perfius ponchuts son mei làmias: « Ja lo paire es bèu, çò dison en charrant de ieu… Mai lo fiu… Fant de chichorla ! Coma es polidet ! » Lei mai observatritz apondon : « Coma sembla son paire ! Es pas lo fiu dau factor, aqueu ! Sembla un capitani ! » Papà. Qunta fiertat de te donar d’aires. Imagine de lònga teis aventuras.

Dins leis èrsas, lei traucs e lei gibas de la carriera que davala, ai pas plus crenta de l’agach de l’autre, brilha fòrt mon vestit, davale, davale, davale cap a la vila coma se nadave per tocar l’orizont. Fau lo Cap, fau lo Flibustier. Dètz-e-sèt oras : lo solèu fa lume sus mon camin. Dins mon imaginacion, me dise qu’es un projector bèu de teatre que seguís ma polida persona. La mar es d’òli. Podèm navegar.

Episòdi tres : tresaur

Mai i a lei faus capitanis e lei vertadiers bregands que metràn fin a ma pretencion e ma corteta celebritat. Sus lo Mont-Duplan, lei conèisse, lei maufasents, ma Maire m’a sempre dich de me mesfisar : lo vièlh Varòt, aqueu cocha-vestit que pudís, lo Tomassàs, lo delinquent que cranhís, la polida Camelia, la gardiana dau pin pinhon. N’auràn lèu fach d’amorçar ma glòria. Respònde pas jamai ais inconeguts ; aquò fa partida dei recomandacions e lei seguisse. Obeisse a Ma Maire, siáu l’òme solet de l’ostau, la deve pas decebre.

De tot biais, deque cranhís ? Siam en seguritat d’en pertot : a la sortida de l’escòla, i a Caramico e son girofare amorçat, e se ditz que lo barri es equipat de camèras ligadas au comissariat dau centre. Aquò empacha pas de trapar quauquei veituras carbonizadas de matin, quora lo portau se dubrís.

Prene lo grand vira-vira que passa davant lo planetarium, gardant lo cap a l’orizont, mai, malastrosament, es aquí qu’una gròssa votz me sona, esconduda darrier un bartàs, luenh de l’agach dau flic :

- Òu ! Tu ! Lo pirata ! Òu ! Tu ! Lo pirata ! Vene charrar !

Varòt ! Ambe son cariòt de corsas e son esparadrap sus lo nas! Aqueu que pren sa docha ambe sa bièrra! Aqueu que canta que l’òme es un brolhon!

Viu defòra e dormís sovent pròche dau distributor de bilhetas. Lo darnier còp se siam mancats, ma Maire aviá empachat lo rescòntre. M’apròche d’eu. Pas ren a faire : pudís. Pense que me va parlar de ma rosèla : nani. Remira ma tenguda :

- ’Fant de luna ! Mossalhon! Es ben polit lo vestit que pòrtas ! se trufa. Un pirata ! Un vertadier pirata ! Revira-te veire. Bota pichon, te vau dire, ieu, ieu tanben ai navegat… Sabes qu’ai un tresaur escondut enaut ? Lo deves anar quèrre. Me pòde pas plus carrejar, meis òsses son rovilhats, mei cambas me pòrtan plus, solet mon cariòt me ten drech. Aquí ont es escondut, es tròp naut, lo tresaur. Se me tornas la boita dei biscuech que i a mon magòt dedins, la garde e te laisse lo contengut !

Esite. Baisse l’agach. Respònde. Ausissèm a pron pena ma votz. Gause :

- Un tresaur ? Te crese !

- Va jure. Enaut dins la pinèda, au pè d’un aubre. Se gratas un pauqueton, coma va fan lei chins, traparàs la boita. Balha-me un gredon. Te vau dessenhar l’endrech.

Coma ai pas plus de papier, li porgisse mon quasèrn de matematicas. Ponchina sota l’exercici de la regenta. Apond sei dessenhs ai mieus. Coma vei mei personatges, ditz naut e admiratiu :

- Es ben çò que pensave, aqueu dròlle d’aquí es ben dotat !

Ai pas temps d’escotar sei lausenjas. Que me diga onte se tròba lo tresaur, lèu ! Lèu que faga son plan ! Pense qu’a un fum d’argent. Varòt, ne’n siáu segur, garda lei pecetas ròsas de un, dos cents que li dònan lo monde dempuei d’annadas. (de seguir...)